Shloka 14
महाभूत–इन्द्रिय–मनस्–बुद्धि–अन्तरात्मा विवेकः | Discrimination of Elements, Senses, Mind, Intellect, and Inner Self
एताश्षान्याश्व विविधा दीक्षास्तेषां मनीषिणाम्
etāś cānyāś ca vividhā dīkṣās teṣāṃ manīṣiṇām | caturthe saṃnyāsāśrame vihito yo 'paniṣat-pratipāditaḥ śama-damoparati-titikṣā-samādhāna-rūpo dharmaḥ sa sarvāśramāṇāṃ sādhāraṇaḥ smṛtaḥ | tasya pālanaṃ sarvāśramibhiḥ kartavyam | kintu caturthāśramasya saṃnyāsasya yo viśeṣa-dharmaḥ sa vānaprastha-gṛhasthābhyāṃ bhinnaḥ ||
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: «ສຳລັບບັນດາມຸນີຜູ້ມີປັນຍາ ຄຳພີໄດ້ບັນຍາຍວິນັຍ ແລະ ຂໍ້ປະພຶດຫຼາກຫຼາຍ—ທັງສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ ແລະ ອື່ນໆອີກຫຼາຍ. ແຕ່ອຸປະນິສັດໄດ້ບັນຊາ ໂດຍພິເສດສຳລັບອາສຣົມທີ່ສີ່—ສັນຍາສະ—ໃຫ້ປະພຶດທຳອັນປະກອບດ້ວຍ ຄວາມສະງົບໃນໃຈ (śama), ການຂົມຄວບຕົນ (dama), ການຖອນຕົນ (uparati), ຄວາມອົດທົນ (titikṣā), ແລະ ຄວາມຕັ້ງໝັ້ນໃນສະມາທິ (samādhāna). ຄຸນທຳເຫຼົ່ານີ້ຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນທຳທົ່ວໄປສຳລັບອາສຣົມທັງປວງ ເພາະສະນັ້ນຄົນໃນທຸກຂັ້ນຊີວິດຄວນປະພຶດ. ແຕ່ທຳອັນເປັນເອກະລັກຂອງອາສຣົມທີ່ສີ່—ສັນຍາສະ—ນັ້ນ ແຕກຕ່າງຈາກຂອງຄົນເຮືອນ ແລະ ຜູ້ຢູ່ປ່າ (vānaprastha).»
व्यास उवाच
Educational Q&A
The passage distinguishes between (1) virtues that are universal across all four āśramas—śama, dama, uparati, titikṣā, and samādhāna—and (2) the special, distinctive duties of formal renunciation (saṃnyāsa), which differ from the duties of householders and forest-dwellers.
In Śānti Parva’s instruction on dharma, Vyāsa explains that scriptures prescribe many disciplines for the wise, then emphasizes that certain Upaniṣadic inner virtues are obligatory for everyone, while the renunciant’s specific code of life remains unique to the fourth āśrama.