Shloka 1936
Adhyāya 240: Indriya–Manas–Buddhi–Ātman — The Inner Hierarchy and Restraint (इन्द्रिय-मनस्-बुद्धि-आत्म-क्रमः)
वैद्युतो अग्निरिवाकाशे दृश्यते55त्मा तथा55त्मनि । वह योगी अपने अन्तःकरणमें धूमरहित प्रज्वलित अग्नि, दीप्तिमान् सूर्य तथा आकाशमें चमकती हुई बिजलीकी ज्योतिके समान प्रकाशस्वरूप आत्माका दर्शन करता है
vaidyuto 'gnir ivākāśe dṛśyate ātmā tathātmani |
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: ເຫມືອນຟ້າຜ່າ ຫຼືໄຟ ທີ່ເຫັນວາບວາບໃນທ້ອງຟ້າກວ້າງ, ອັດຕາ (Self) ກໍຖືກເຫັນໃນອັດຕານັ້ນເອງ. ໃນການພິຈາລະນາແບບໂຢຄະ, ໂຢຄີເຫັນອັດຕາພາຍໃນເປັນແສງບໍລິສຸດ—ເຫມືອນໄຟລຸກໂຊນບໍ່ມີຄວັນ, ເຫມືອນດວງອາທິດອັນສະຫວ່າງໄສ, ແລະເຫມືອນຟ້າຜ່າທີ່ສ່ອງສະຫວ່າງໃນຟ້າ—ເປັນໝາຍວ່າໃຈໄດ້ຖືກທໍາໃຫ້ໃສ ແລະໝັ້ນຄົງດ້ວຍວິໄນ.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The Self is luminous and can be directly realized through yoga: when the mind is purified and concentrated, awareness turns inward and the yogin experiences the Ātman as self-revealing light—independent of external objects—symbolized by fire, sunlike brilliance, and lightning.
In the Śānti Parva’s instruction on peace and liberation, Vyāsa describes the contemplative experience of a yogin. The verse uses vivid natural images (fire/lightning in the sky) to convey how the inner Self becomes perceptible in deep meditation.