Shloka 183
Adhyāya 240: Indriya–Manas–Buddhi–Ātman — The Inner Hierarchy and Restraint (इन्द्रिय-मनस्-बुद्धि-आत्म-क्रमः)
प्रसीदन्ति च संस्थाय तदा ब्रह्म प्रकाशते । योगी पाँचों इन्द्रियोंको वशमें करके उन्हें दृढ़तापूर्वक मनमें स्थापित करे। जब छठे मनसहित ये इन्द्रियाँ बुद्धिमें स्थिर होकर प्रसन्न (स्वच्छ) हो जाती हैं
prasīdanti ca saṁsthāya tadā brahma prakāśate | yogī pañcendriyāṇi vaśaṁ kṛtvā tāni dṛḍhatayā manasi saṁsthāpayet | yadā ṣaṣṭhena manasā saha imāni indriyāṇi buddhau sthirībhūya prasīdanti (svacchībhavanti), tadā tasya yoginaḥ brahma-sākṣātkāro bhavati |
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອອິນທຣີຍະ (ອາຍະຕະນະ) ຖືກຮວບຮວມແລະເຮັດໃຫ້ໝັ້ນຄົງ ມັນຈະສະຫງົບ ແລະໃສສະອາດ; ແລ້ວ ພຣະພຣະຫມັນ (Brahman) ຈະສ່ອງສະຫວ່າງປາກົດ. ໂຢຄີຄວນນໍາອິນທຣີຍະທັງຫ້າໃຫ້ຢູ່ໃນອໍານາດ ແລະສະຖາປະນາມັນໃຫ້ໝັ້ນຄົງໃນໃຈ. ເມື່ອອິນທຣີຍະເຫຼົ່ານັ້ນ—ພ້ອມກັບອັນທີຫົກຄື ໃຈ—ຕັ້ງຢູ່ໝັ້ນໃນປັນຍາ (buddhi) ແລະກາຍເປັນສະຫງົບ ໃສບໍລິສຸດ ໂຢຄີຈຶ່ງໄດ້ຮັບການຮູ້ແຈ້ງພຣະພຣະຫມັນໂດຍກົງ. ແນວຄິດທາງຈັນຍາຄື ການປົກຄອງຕົນພາຍໃນ: ການຄອບຄຸມການຮັບຮູ້ແລະຄວາມຄິດແມ່ນເງື່ອນໄຂໃຫ້ສັດຈະສູງສຸດເປີດເຜີຍ, ບໍ່ແມ່ນພຽງຂໍ້ສະຫຼຸບທາງປັນຍາ ແຕ່ເປັນຄວາມໃສຊັດທີ່ດໍາລົງຢູ່ໄດ້.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Brahman is realized when the practitioner disciplines the sensory faculties and the mind, stabilizing them in the intellect; clarity and serenity of inner instruments allow the highest reality to manifest.
Vyāsa is instructing on yogic practice within the Śānti Parva’s liberation-oriented discourse, describing the inner sequence: restrain the five senses, anchor them in the mind, steady mind-and-senses in buddhi, and thereby attain direct realization of Brahman.