Shloka 37
ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana
River-of-Saṃsāra Metaphor
कथमस्मद्विधो नाम जानन् लोकप्रवृत्तय: । कालेनाभ्याहत: शोचेन्मुहोद् वाप्यथ विशभ्रमेत्,किंतु मेरे-जैसा पुरुष जो जगतकी प्रवृत्तिको जानता है-उन्नति और अवनतिका कारण काल-प्रारब्ध ही है; ऐसा समझता है, वह तुम्हें महत्त्व कैसे दे सकता है? जो कालसे पीड़ित है, वह प्राणी शोकग्रस्त, मोहित अथवा भ्रान्त भी हो सकता है
katham asmad-vidho nāma jānan loka-pravṛttayaḥ | kālenābhyāhataḥ śocen muho vāpy atha viśabhramet ||
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຄົນເຊັ່ນຂ້ອຍ ຜູ້ຮູ້ທາງເດີນຂອງໂລກ ຈະເຫັນເຈົ້າເປັນຜູ້ສໍາຄັນສູງສຸດໄດ້ແນວໃດ? ເພາະຂ້ອຍຮູ້ວ່າຄວາມຮຸ່ງເຮືອງແລະຄວາມຕົກຕໍ່າ ມາຈາກການ (ໂຊກຊະຕາ, ພະລັງຂອງກຳທີ່ສຸກງອມ). ສັດທີ່ຖືກການຟາດຟັນ ອາດຕົກຢູ່ໃນຄວາມໂສກ, ຄວາມຫຼົງ, ຫຼືຄວາມສັບສົນກໍໄດ້».
भीष्म उवाच
Educational Q&A
That worldly elevation and decline are governed by Kāla (Time/fate), and therefore one should not overvalue personal importance; when struck by Time, beings naturally fall into grief, delusion, or confusion.
Bhishma, instructing in the Shanti Parva, reflects on how understanding the world’s course leads to a sober view: suffering and mental disturbance arise when Time turns against a person, so one should interpret events through the lens of Kāla rather than ego or personal blame.