Shloka 45
Śakra–Namuci-saṃvāda: Śoka-nivāraṇa and Daiva-vicāra
Indra and Namuci on grief, composure, and inevitability
दृढेहिं पाशैर्बहुभिविंमुक्त: प्रजानिमित्तैरपि दैवतैश्न । यदा हासौ सुखदुःखे जहाति मुक्तस्तदाग्र्यां गतिमेत्यलिज्र:,किंतु संतानोंके प्रति आसक्तिके कारण और भिन्न-भिन्न देवताओंकी प्रसन्नताके लिये अज्ञानियोंद्वारा जो सकाम कर्म किये जाते हैं, ये सब मनुष्यके लिये नाना प्रकारके सुदृढ़ बन्धन हैं। जब वह इन बन्धनोंसे छूटकर सुख-दुःखकी चिन्ता छोड़ देता है, उस समय सूक्ष्म शरीरके अभिमानका त्याग करके सर्वश्रेष्ठ गति प्राप्त कर लेता है
dṛḍhaiḥ pāśair bahubhir vimuktaḥ prajā-nimittair api daivataiś ca | yadā hy asau sukha-duḥkhe jahāti muktaḥ tadāgryāṃ gatim eti aliṅgaḥ ||
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ມະນຸດຖືກຜູກມັດດ້ວຍບ່ວງບາດອັນແນ່ນຫນາຫຼາຍປະການ—ຄວາມຍຶດຕິດຕໍ່ລູກຫຼານ ແລະການກະທຳທີ່ເຮັດເພື່ອໃຫ້ເທວະດານານາພໍໃຈ ດ້ວຍຄວາມປາດຖະໜາຜົນ. ເມື່ອຫຼຸດພົ້ນຈາກພັນທະເຫຼົ່ານັ້ນ ແລະລະທິ້ງຄວາມກັງວົນເລື່ອງສຸກແລະທຸກ ໃນຂະນະນັ້ນ—ໂດຍສະລະຄວາມຍຶດຖືວ່າ “ຂ້ອຍ” ແມ່ນກາຍລະອຽດ—ຜູ້ນັ້ນບັນລຸຄະຕິອັນສູງສຸດ ເກີນກວ່າໝາຍທັງປວງ».
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Attachments—especially to progeny and to result-seeking ritual actions aimed at pleasing various deities—function as strong bonds. Liberation is described as dropping fixation on pleasure and pain and relinquishing identification with the subtle body, thereby attaining the supreme, attribute-less goal.
In the Śānti Parva’s instruction section, Bhīṣma continues his discourse on renunciation and the path to the highest good, explaining how common worldly motivations create bondage and how inner detachment leads to the supreme state.