Shloka 25
Śrī–Indra–Bali Saṃvāda: The Departure and Fourfold Placement of Lakṣmī
अथ चेदेवमप्यस्ति यल्लोके नोपपद्यते । अजरोथ<यममृत्युश्व राजासौ मन्यते यथा
atha ced evam apy asti yal loke nopapadyate | ajaro 'yam amṛtyuś ca rājāsau manyate yathā ||
ພີສະມະໄດ້ກ່າວວ່າ: ແມ່ນແຕ່ຖ້າຈະຍອມຮັບ—ໂດຍອາໄສອຳນາດແຫ່ງຄຳສອນ—ວ່າມີສິ່ງໜຶ່ງທີ່ບໍ່ເຂົ້າກັບປະສົບການທົ່ວໄປໃນໂລກ ຄື ຕົນຕົວທີ່ແຍກອອກຈາກຮ່າງກາຍ ບໍ່ແກ່ ບໍ່ຕາຍ ແລະເສວຍສຸກທິບໃນສະຫວັນແລະໂລກອື່ນໆ—ເຊັ່ນນັ້ນກໍຈະຕ້ອງຍອມຮັບວ່າ ຄຳສັນລະເສີນຂອງນັກຂັບຮ້ອງໃນວັງທີ່ເອີ້ນກະສັດວ່າ “ບໍ່ແກ່” ແລະ “ອະມະຕະ” ກໍເປັນຄວາມຈິງຕາມຕົວອັກສອນເຊັ່ນກັນ. ແທ້ຈິງແລ້ວ ຄຳເຫຼົ່ານີ້ມັກເປັນພຽງຄຳຕາມຂະບວນ ແລະຄຳປຽບທຽບ: “ບໍ່ແກ່” ອາດໝາຍເຖິງຮ່າງກາຍທີ່ແຂງແຮງສຸຂະພາບດີ ແລະ “ສຸກສະຫວັນ” ອາດໝາຍເຖິງສຸກທີ່ຮັບຮູ້ໄດ້ໂດຍກົງໃນນີ້ ບໍ່ແມ່ນໂລກເມຕາຟິຊິກທີ່ແຍກຕ່າງຫາກ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma highlights that some exalted claims—such as ‘unaging, deathless self’ or ‘immortal king’—may function as conventional or figurative speech rather than strict literal description; one should be careful about how scriptural language is interpreted.
In the Shanti Parva’s didactic dialogue, Bhishma is explaining a skeptical/critical line of reasoning: if one accepts non-empirical claims solely on authority, then one must also accept ordinary hyperbole (like bards calling a king immortal), thereby urging discernment about literal versus conventional meanings.