Shloka 2
Prahlāda–Indra Saṃvāda: Kartṛtva (Agency) and Svabhāva (Nature) in the Causation of Karma
Devanagari script
जन्ममृत्युजरादु:खैव्याधिभिमानसक्लमै: | दृष्टवैव संततं लोकं घटेन्मोक्षाय बुद्धिमान्,यह जगत् जन्म, मृत्यु और वृद्धावस्थाके दु:खों, नाना प्रकारके रोगों तथा मानसिक चिन्ताओंसे व्याप्त है; ऐसा समझकर बुद्धिमान् पुरुषको मोक्षके लिये ही प्रयत्न करना चाहिये
Transliteration
janma-mṛtyu-jarā-duḥkhair vyādhibhir mānasa-klamaiḥ | dṛṣṭvaiva satataṁ lokaṁ ghaṭen mokṣāya buddhimān ||
Translation
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອເຫັນວ່າໂລກນີ້ຖືກປົກຄຸມຢູ່ເປັນນິດດ້ວຍທຸກຂ໌ແຫ່ງການເກີດ, ການຕາຍ, ແລະຄວາມແກ່ ພ້ອມທັງໂຣກໄພຫຼາຍປະການ ແລະຄວາມເມື່ອຍລ້າທາງໃຈ—ຜູ້ມີປັນຍາຄວນທຸ່ມແຮງໄປສູ່ໂມກສະແຕ່ຢ່າງດຽວ».
Word by Word
जन्मby/with birth
जन्म:
Karana
TypeNoun
Rootजन्मन्
FormNeuter, Instrumental, Plural
मृत्युby/with death
मृत्यु:
Karana
TypeNoun
Rootमृत्यु
FormMasculine, Instrumental, Plural
जराby/with old age
जरा:
Karana
TypeNoun
Rootजरा
FormFeminine, Instrumental, Plural
दुःखैःby/with sufferings
दुःखैः:
Karana
TypeNoun
Rootदुःख
FormNeuter, Instrumental, Plural
व्याधिभिःby/with diseases
व्याधिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootव्याधि
FormMasculine, Instrumental, Plural
मानसक्लमैःby/with mental fatigue/distress
मानसक्लमैः:
Karana
TypeNoun
Rootमानसक्लम
FormMasculine, Instrumental, Plural
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
संततम्continually/always (as an adjective: continuous)
संततम्:
TypeAdjective
Rootसंतत
FormMasculine, Accusative, Singular
लोकम्the world
लोकम्:
Karma
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Accusative, Singular
घटेत्should strive/endeavor
घटेत्:
TypeVerb
Rootघट्
FormVidhi-lin (optative), 3, Singular, Parasmaipada
मोक्षायfor liberation
मोक्षाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootमोक्ष
FormMasculine, Dative, Singular
बुद्धिमान्the wise (man)
बुद्धिमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootबुद्धिमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaL
loka (the world)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes