Shloka 10
Prahlāda–Indra Saṃvāda: Kartṛtva (Agency) and Svabhāva (Nature) in the Causation of Karma
इसलिये बुद्धिके द्वारा मनको समाहित करके समस्त प्राणियोंमें स्थित परमात्मामें लगावे। किसीका अहित न सोचे, असम्भव वस्तुकी कामना न करे, मिथ्या पदार्थोंकी चिन्ता न करे और सफल प्रयत्न करके मनको ज्ञानके साधनमें लगा दे। वेदान्त-वाक्योंके श्रवण तथा सुदृढ़ प्रयत्नसे उत्तम ज्ञानकी प्राप्ति होती है ।।
tasmād buddhyā manaḥ samādhāya sarvabhūteṣu sthitaṃ paramātmānaṃ niveśayet | na kasyacid ahitaṃ cintayet, aśakyaṃ vastu na kāṅkṣet, mṛṣāpadārthān na cintayet, saphalaprayatnena ca manaḥ jñānasādhane yojayet | vedāntavākyānāṃ śravaṇena dṛḍhaprayatnena ca uttamajñānaprāptir bhavati || vivakṣatā ca sadvākyaṃ dharmasūkṣmam avekṣatā | satyāṃ vācam ahiṃsrāṃ ca vaded anapavādinīm | yasyāṃ śāṭhyaṃ kāṭhinyaṃ krauryam paiśunyaṃ ca sarvathā nāsti, tādṛśīṃ vācam api svalpamātrāṃ susthiracittena vaktavyām ||
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງເຮັດໃຈໃຫ້ສະຫງົບດ້ວຍປັນຍາພິຈາລະນາ ແລ້ວນໍາໃຈໄປຜູກໄວ້ກັບພຣະອາດຕະສູງສຸດ (ປະຣະມາດຕະ) ຜູ້ສະຖິດຢູ່ໃນສັດທັງປວງ. ຢ່າຄິດຮ້າຍຕໍ່ໃຜ; ຢ່າປາດຖະໜາສິ່ງທີ່ເປັນໄປບໍ່ໄດ້; ຢ່າຫມົດໃຈຄິດຫຼົງກັບວັດຖຸອັນບໍ່ແທ້; ແລະດ້ວຍຄວາມພາກພຽນທີ່ມີເປົ້າໝາຍ ຈົ່ງຜູກໃຈໄວ້ກັບວິທີແຫ່ງຄວາມຮູ້. ດ້ວຍການຟັງຖ້ອຍຄໍາແຫ່ງເວດານຕະ ແລະດ້ວຍຄວາມພາກພຽນອັນໝັ້ນຄົງ ຈຶ່ງໄດ້ຮັບຄວາມຮູ້ສູງສຸດ. ແລະຜູ້ປາດຖະໜາຈະເວົ້າໃຫ້ດີ ແລະເຫັນຄວາມລະອຽດອ່ອນຂອງທຳມະ ຄວນເວົ້າຄໍາທີ່ເປັນຈິງ ແຕ່ປອດຈາກການເຮັດຮ້າຍ ແລະປອດຈາກການນິນທາ. ວາຈາຄວນປອດຈາກການຫລອກລວງ ຄວາມກະດ້າງ ຄວາມໂຫດຮ້າຍ ແລະການຟ້ອງຟັງ; ແມ່ນແຕ່ວາຈາອັນບໍ່ມີໂທດເຊັ່ນນັ້ນ ກໍຄວນເວົ້າແຕ່ພອດປະມານ ແລະເວົ້າດ້ວຍໃຈທີ່ໝັ້ນຄົງ»។
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Discipline the mind through discernment and orient it toward the indwelling Supreme Self; pursue knowledge through Vedantic listening and steady effort; and practice dharmic speech—truthful yet non-harming and free from slander, deceit, harshness, cruelty, and gossip, spoken sparingly with a composed mind.
In the Shanti Parva’s post-war instruction, Bhishma continues advising Yudhishthira on subtle dharma: inner restraint (mind fixed on the Self) and outer conduct (ethical speech) as practical disciplines for attaining higher knowledge and sustaining social harmony.