Shloka 42
Vyaktāvyakta-Viveka and Nivṛtti as Paramā Gati
Manifest–Unmanifest Discrimination and the Supreme Path of Withdrawal
अग्निर्यथा हुपायेन मथित्वा दारु दृश्यते । तथैवात्मा शरीरस्थो योगेनैवात्र दृश्यते,जिस प्रकार अग्नि काष्ठमें व्याप्त रहनेपर भी काष्ठके चीरनेपर भी उसमें दिखायी नहीं देती, उसी प्रकार आत्मा शरीरमें रहता है, परंतु दिखायी नहीं देता--योगसे ही उसका दर्शन होता है। जैसे मन्थन आदि उपायोंद्वारा काष्ठको मथकर उनमें अग्निको प्रत्यक्ष किया जाता है, उसी प्रकार योगके द्वारा शरीरस्थ आत्माका साक्षात्कार किया जा सकता है
agnir yathā upāyena mathitvā dāru dṛśyate | tathaivātmā śarīrastho yogenaivātra dṛśyate ||
ພີສະມະອະທິບາຍວ່າ: ເຫມືອນໄຟ ແມ່ນຈະແຜ່ຊຶມຢູ່ໃນໄມ້ ແຕ່ບໍ່ປາກົດ ຈົນກວ່າຈະຂູດ/ຖູໄມ້ດ້ວຍວິທີອັນຖືກຕ້ອງ; ອາຕະມາຜູ້ສະຖິດໃນກາຍກໍບໍ່ປາກົດໃຫ້ເຫັນໂດຍກົງ—ໃນນີ້ຈະຮູ້ແຈ້ງໄດ້ກໍແຕ່ດ້ວຍໂຍຄະ. ຄໍາສອນຄື: ຄວາມຈິງພາຍໃນບໍ່ອາດຈັບໄດ້ດ້ວຍການເບິ່ງພາຍນອກ ຫຼືການໂຕ້ຖຽງຢ່າງດຽວ, ແຕ່ດ້ວຍການຝຶກຝົນອັນມີວິໄນ ທີ່ເປີດເຜີຍສິ່ງທີ່ມີຢູ່ແລ້ວ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The Self is present within the body but is not an object of ordinary perception; it is made manifest through yoga, just as fire hidden in wood is revealed by the right method of churning.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on liberation-oriented dharma; here he uses a practical analogy (fire in wood) to clarify how spiritual discipline leads to direct realization of the indwelling Self.