Shloka 14
अव्यक्त–व्यक्त–कारणकार्यविवेकः
Avyakta–Vyakta and Causality: Discrimination of Field and Knower
अन्तरात्मा तथा देहमाविश्येन्द्रियरश्मिभि: । प्राप्येन्द्रिययुणान् पडच सो<स्तमावृत्य गच्छति
antarātmā tathā deham āviśyendriya-raśmibhiḥ | prāpyendriya-guṇān pañca so 'stam āvṛtya gacchati ||
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ເມື່ອອາຕະມາພາຍໃນເຂົ້າສູ່ຮ່າງກາຍ ມັນແຜ່ອອກຜ່ານ “ລຳແສງ” ຂອງອິນທຣີ ແລະໂດຍການເຄື່ອນໄຫວຂອງອິນທຣີນັ້ນ ຈຶ່ງຮັບຮູ້ວັດຖຸປະສົບການທັງຫ້າ. ເມື່ອຈາກໄປໃນຄວາມຕາຍ ມັນກໍຮວບຮວມພະລັງນັ້ນກັບເຂົ້າສູ່ຕົນ ແລະເດີນທາງຕໍ່—ດັ່ງພຣະອາທິດເມື່ອຂຶ້ນກໍສ່ອງແສງໄປທົ່ວທິດ ແລະເມື່ອຕົກກໍດຶງແສງນັ້ນກັບເຂົ້າສູ່ຕົນ. ດັ່ງນັ້ນ ປະສົບການໃນຮ່າງກາຍເປັນພຽງການສະທ້ອນຊົ່ວຄາວຂອງຈິດສຳນຶກຜ່ານອິນທຣີ; ຢ່າເຂົ້າໃຈຜິດວ່າຊີວິດຕາມອາລົມແມ່ນອາຕະມາ ແລະຢ່າຍຶດຕິດວັດຖຸດັ່ງວ່າເປັນອະມະຕະ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The Self is distinct from the body and senses: it ‘projects’ experience through the senses to grasp the five sense-objects, and at death it withdraws those faculties and moves on. Hence one should cultivate detachment and self-knowledge rather than identify with sensory life.
In Shanti Parva’s instruction on dharma and liberation, Bhishma explains to the listener how the jiva/inner Self operates in embodiment, using the sun’s rays as a simile for the senses spreading out during life and being gathered back at the time of departure.