Shloka 26
रसैविंमुक्तं विविधैश्व गन्धै- रशब्दमस्पर्शमरूपवच्च । अग्राह्मुमव्यक्तमवर्णमेक॑ पज्चप्रकारान् ससृजे प्रजानाम्,वह अनिर्वचनीय वस्तु नाना प्रकारके रस और भाँति-भाँतिके गन्धोंसे रहित है। शब्द, स्पर्श एवं रूपसे भी शून्य है। मन, बुद्धि और वाणीद्वारा भी उसका ग्रहण नहीं हो सकता। वह अव्यक्त, अद्वितीय तथा रूप-रंगसे रहित है तथापि उसीने प्रजाओंके लिये रूप, रस आदि पाँचों विषयोंकी सृष्टि की है
rasair vimuktaṁ vividhaiś ca gandhair aśabdam asparśam arūpavat ca | agrāhyam avyaktam avarṇam ekaṁ pañca-prakārān sasṛje prajānām ||
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ສະພາບສູງສຸດນັ້ນ ພົ້ນຈາກລົດຊາດທັງປວງ ແລະກິ່ນຫອມທຸກປະເພດ; ບໍ່ມີສຽງ ບໍ່ມີການສຳຜັດ ແລະບໍ່ມີຮູບ. ຈິດ ປັນຍາ ແລະຄຳເວົ້າ ບໍ່ອາດຈັບຕ້ອງມັນໄດ້; ມັນເປັນອະວະຍັກ (ບໍ່ປາກົດ) ເປັນໜຶ່ງດຽວບໍ່ມີທີ່ສອງ ແລະພົ້ນຈາກສີສັນແລະຄຳບັນຍາຍ. ແຕ່ຈາກແຫຼ່ງອັນບໍ່ອາດກ່າວໄດ້ນັ້ນ ເພື່ອສັດທັງຫຼາຍ ກໍໄດ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດວັດຖຸປະສົບການຫ້າປະການ—ຮູບ, ລົດ, ກິ່ນ, ສຳຜັດ, ແລະສຽງ».
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The supreme principle is beyond the senses and beyond mental or verbal grasp—formless, unmanifest, and non-dual—yet it is the source from which the five sense-objects (sound, touch, form, taste, smell) arise. Ethically, it points to detachment: do not mistake sensory qualities for the ultimate, even though they appear within it.
In the Shanti Parva’s instruction on liberation and right understanding, Bhishma continues his discourse to Yudhishthira by describing the nature of the highest Reality and explaining how the world of sensory experience proceeds from what is itself beyond all sensory attributes.