Shloka 30
मनु-उपदेशः — भूत-उत्पत्ति, इन्द्रिय-निवृत्ति, तथा पर-स्वभाव-विवेकः
Manu’s Instruction on Elemental Origination, Sense-Withdrawal, and Discrimination of the Supreme Nature
सुखस्पर्श: सत्त्वगुणो दुःखस्पर्शो रजोगुण: । तमोगुणेन संयुक्ती भवतो5व्यावहारिकौ
sukhasparśaḥ sattvaguṇo duḥkhasparśo rajoguṇaḥ | tamoguṇena saṃyuktī bhavato 'vyāvahārikau ||
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຄຸນສັດຕະວະ (sattva) ເຮັດໃຫ້ເກີດການສຳຜັດແລະປະສົບການແຫ່ງຄວາມສຸກ; ຄຸນຣາຈະສະ (rajas) ເຮັດໃຫ້ເກີດການສຳຜັດແລະປະສົບການແຫ່ງຄວາມທຸກ. ແຕ່ເມື່ອສອງນີ້ປະສົມກັບຕະມະສະ (tamas)—ຄວາມຫຼົງມົວແລະຄວາມມືດມົນ—ມັນກໍບໍ່ເຫມາະຈະເປັນແນວນໍາໃນການປະພຶດປະຕິບັດອີກຕໍ່ໄປ, ເພາະຈິດໃຈສູນເສຍຄວາມແຈ້ງໃສແລະການພິຈາລະນາທີ່ຖືກຕ້ອງ. ດັ່ງນັ້ນ ຄວນຮູ້ທັນວ່າຄຸນ (guṇa) ປັ້ນແຕ່ງປະສົບການແນວໃດ ແລະດ້ວຍປັນຍາແຫ່ງການແຍກແຍະ ຈົ່ງຫຼີກເວັ້ນບໍ່ໃຫ້ຕະມະສະບິດເບືອນການແສວງຫາຄວາມສຸກແລະໜ້າທີ່ (dharma).
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Happiness and sorrow arise according to the dominance of sattva and rajas, but when either is mixed with tamas (delusion), one’s experience and judgment become unreliable for right practical conduct; therefore discernment about the guṇas is essential for ethical living.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and inner discipline, Bhishma teaches Yudhishthira about the guṇas and how they condition human experience, warning that tamas corrupts both pleasure and pain into confusion that cannot guide proper action.