Shloka 11
सत्य–अनृत, प्रकाश–तमस्, स्वर्ग–नरक विवेचनम्
Truth and Untruth as Light and Darkness; Svarga and Naraka as Ethical Consequences
भूगुरुवाच (नारायणो जगमन्मूर्तिरन्तरात्मा सनातन: । कूटस्थो$क्षर अव्यक्तो निर्लेपो व्यापक: प्रभु: ।।
bhīṣma uvāca |
bhṛgur uvāca—nārāyaṇo jaganmanmūrtir antarātmā sanātanaḥ |
kūṭastho ’kṣara avyaktō nirlepo vyāpakaḥ prabhuḥ ||
prakṛteḥ parato nityam indriyair apy agocaraḥ |
sa sisṛkṣuḥ sahasrāṃśād asṛjat puruṣaṃ prabhuḥ ||
mānaso nāma vikhyātaḥ śrutapūrvo maharṣibhiḥ |
anādinidhano devas tathābhedyo ’jarāmaraḥ ||
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ພຣຶກຸໄດ້ປະກາດ—ນາຣາຍະນະແມ່ນຮູບຮ່າງແຫ່ງຈັກກະວານທັງປວງ, ເປັນອາດຕະມາພາຍໃນ (antarātman) ຂອງສັດທັງຫມົດ, ແລະເປັນບຸຣຸສະອັນນິລັນດອນ. ພຣະອົງເປັນຜູ້ຕັ້ງມັ່ນບໍ່ປ່ຽນ (kūṭastha), ອັກສະຣະບໍ່ສູນ, ອະວະຍັກຕະບໍ່ປາກົດ, ບໍ່ຖືກເປື້ອນໂດຍຄຸນ, ແຜ່ຊອກຊຶມທົ່ວ, ແລະເປັນພຣະຜູ້ເປັນໃຫຍ່; ຢູ່ເຫນືອປຣະກຣິຕິ ແລະເກີນການຮັບຮູ້ຂອງອິນທຣີ. ເມື່ອພຣະອົງມີດໍາຣິຈະສ້າງ, ພຣະອົງໄດ້ບັງເກີດ ‘ບຸຣຸສະ’ ຈາກສ່ວນໜຶ່ງໃນພັນສ່ວນຂອງພຣະອົງ, ຜູ້ທີ່ມະຫາິສີໄດ້ຍິນເປັນຄັ້ງທໍາອິດ ແລະເປັນທີ່ຮູ້ຈັກວ່າ ‘ມານະສະ’ (ກໍ່ກໍາເນີດຈາກໃຈ) ບຸຣຸສະ. ເທວະຜູ້ເກີດຈາກໃຈອັນດັ່ງເດີມນັ້ນ ບໍ່ມີຕົ້ນບໍ່ມີປາຍ, ບໍ່ອາດຖືກທໍາລາຍ, ບໍ່ແກ່ ແລະບໍ່ຕາຍ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a Vedāntic vision of the Supreme: Nārāyaṇa is the inner Self of all, untouched and unmanifest, beyond material nature and sensory grasp, yet the sovereign source from whom creation proceeds.
Within Bhīṣma’s discourse, a citation of Bhṛgu describes how, when the Lord willed creation, He emanated a cosmic ‘Person’—the Mānasa Puruṣa—known to ancient seers as a primordial, deathless principle.