Shloka 32
अव्यक्त-मानस-सृष्टिवादः
Doctrine of Creation from the Unmanifest ‘Mānasa’
बुद्धिमान, शूरवीर, मूढ़, डरपोक, गूँगा, विद्वान, दुर्बल और बलवान् जो भी भाग्यवान् होगा--दैव जिसके अनुकूल होगा, उसे बिना यत्नके ही सुख प्राप्त होगा ।। धेनुर्वत्सस्य गोपस्य स्वामिनस्तस्करस्य च । पय: पिबति यस्तस्या धेनुस्तस्येति निश्चय:,दूध देनेवाली गौ बछड़ेकी है या उसे दुहने अथवा चरानेवाले ग्वालेकी है; या रखनेवाले मालिककी है। अथवा उसे चुराकर ले जानेवाले चोरकी है? वास्तवमें जो उसका दूध पीता है, उसीकी वह गाय है--ऐसा विद्दानोंका निश्चय है
brāhmaṇa uvāca | buddhimān śūravīraḥ mūḍhaḥ darpokaḥ gūṅgaḥ vidvān durbalaḥ balavān ca—yo bhāgyavān bhaviṣyati, yasya daivaṃ anukūlaṃ bhaviṣyati, sa vinā yatnenaiva sukhaṃ prāpsyati || dhenur vatsasya gopasya svāminas taskarasya ca | payaḥ pibati yastasyā dhenus tasyeti niścayaḥ ||
ພຣະພຣາຫມັນກ່າວວ່າ: «ຈະເປັນຜູ້ມີປັນຍາຫຼືກ້າຫານ, ໂງ່ຫຼືຂີ້ຢ້ານ, ເປັນຄົນງຽບ, ມີວິຊາ, ອ່ອນແອຫຼືແຂງແຮງ—ຜູ້ໃດທີ່ໂຊກດີແທ້ ແລະດາວຊະຕາເປັນໃຈ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມໄດ້ຄວາມສຸກແມ່ນແຕ່ບໍ່ຕ້ອງພະຍາຍາມຫນັກ. ຈົ່ງເບິ່ງງົວທີ່ໃຫ້ນົມ: ມັນເປັນຂອງລູກງົວບໍ? ຂອງຄົນເລີ້ຍງງົວຜູ້ດູດນົມແລະພາໄປຫາຫຍ້າບໍ? ຂອງເຈົ້າຂອງຜູ້ເກັບຮັກສາບໍ? ຫຼືຂອງຂະໂມຍຜູ້ລັກໄປ? ຜູ້ຮູ້ທັນຕັດສິນວ່າ: ງົວນັ້ນເປັນຂອງຜູ້ທີ່ໄດ້ດື່ມນົມຂອງມັນຈິງໆ».
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
The verse stresses the power of fortune (bhāgya/daiva): when destiny is favorable, happiness can come even without great effort. It then sharpens the ethical point with a proverb—real ‘ownership’ is often treated as belonging to the one who actually enjoys the benefit (the milk), exposing how power or access can override formal claims.
A Brahmin speaker delivers a didactic reflection in the Śānti Parva. He contrasts many human types (wise/foolish, strong/weak, etc.) to argue that outcomes depend heavily on daiva, and illustrates this with the example of a cow whose milk ends up with whoever drinks it, regardless of calf, herdsman, owner, or thief.