Shloka 753
Adhyāya 166: Kṛtaghna-doṣa (कृतघ्नदोषः) — the fault of ingratitude and the limits of expiation
मांसं मूत्रं पुरीषं च प्राश्य संस्कारमर्हति । अनास्तिक पुरुषोंके लिये एक गोदानमात्र ही प्रायश्चित्त बतलाया गया है। कुत्ते, सूअर, मनुष्य, मुर्गे और गदहेके मांस और मल-मूत्र खा लेनेपर द्विजका पुनः संस्कार होना चाहिये
bhīṣma uvāca | māṁsaṁ mūtraṁ purīṣaṁ ca prāśya saṁskāram arhati |
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຖ້າຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ (dvija) ກິນເນື້ອ, ປັດສະວະ, ຫຼື ອຸຈາລະ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມຄວນໄດ້ຮັບການປະກອບພິທີຊຳລະລ້າງ ແລະຮັບສັງສະກາຣ (saṁskāra) ໃໝ່ຕາມທີ່ກຳນົດ. ໃນບົດສອນນີ້ ໄດ້ເນັ້ນວ່າ ການລະເມີດຄວາມບໍລິສຸດ ແລະສັດທາໂດຍເຈດຕະນາ—ໂດຍສະເພາະການກະທຳທີ່ກ່ຽວກັບຂອງສົກປົກ ຫຼື ຂອງຕ້ອງຫ້າມ—ບໍ່ແມ່ນຄວາມຜິດນ້ອຍໆ; ຈຳເປັນຕ້ອງມີການຊົດໃຊ້ຢ່າງເປັນພິທີ ແລະການຟື້ນຟູສະຖານະທາງທຳມະດ້ວຍວິໄນພິທີກຳ. ຄຳອະທິບາຍຮອບຂ້າງຍັງເພີ່ມວ່າ ສຳລັບຜູ້ບໍ່ເຊື່ອ (nāstika) ການໃຫ້ທານງົວພຽງໜຶ່ງຕົວແມ່ນພຣາຍະຊິດ; ແລະຖ້າ dvija ກິນເນື້ອ ຫຼື ຂອງສົກປົກ (ອຸຈາລະ/ປັດສະວະ) ຂອງສັດເຊັ່ນ ໝາ, ໝູ, ມະນຸດ, ໄກ່, ແລະ ລາ ກໍຈຳເປັນຕ້ອງຮັບສັງສະກາຣໃໝ່.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage teaches that serious violations of purity norms—especially consuming forbidden or impure substances—require formal expiation and restorative rites (saṁskāra) to re-establish dharmic eligibility; it also notes a specific expiation (cow-gift) in the case of a nāstika.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma, Bhishma is advising Yudhishthira about rules of conduct and expiation, specifying what purification is required when a dvija consumes impure substances and mentioning related expiations for particular cases.