Shloka 8

Tapas, Tīrtha, and Moral Rehabilitation (Śānti-parva 148)

Devanagari script

अहो देहप्रदानेन दर्शितातिथिपूजना,“अहो! महात्मा कबूतरने अपने शरीरका दान करके मेरे सामने अतिथि-सत्कारका उज्ज्वल आदर्श रक्‍्खा है, अत: मैं भी अब धर्मका ही आचरण करूँगा; क्योंकि धर्म ही परम गति है। उस धर्मात्मा श्रेष्ठ पक्षीमें जैसा धर्म देखा गया है, वैसा ही मुझे भी अभीष्ट है

Transliteration

aho deha-pradānena darśitātithi-pūjanā

Translation

ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ້! ໂດຍການຖວາຍກາຍຂອງຕົນເອງ ນົກພິລາບຜູ້ມີໃຈຍິ່ງໃຫຍ່ໄດ້ວາງແບບຢ່າງອັນສະຫວ່າງໄສແຫ່ງການນັບຖືແລະບູຊາແຂກໄວ້ຕໍ່ໜ້າຂ້າພະເຈົ້າ. ດັ່ງນັ້ນ ຈາກນີ້ໄປ ຂ້າພະເຈົ້າຈະປະພຶດຕາມທຳແຕ່ຢ່າງດຽວ, ເພາະທຳເທົ່ານັ້ນແມ່ນທີ່ພຶ່ງສູງສຸດ ແລະເປົ້າໝາຍສຸດທ້າຍ. ທຳອັນຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນໃນນົກຜູ້ທຳມະນັ້ນ—ທຳແບບນັ້ນແຫຼະທີ່ຂ້າພະເຈົ້າປາຖະໜາໃຫ້ເກີດແກ່ຕົນເອງ».

Word by Word

• अहो: oh! alas!/indeed!
• Type: Indeclinable
• Root: अहो

• देह-प्रदानेन: by (the act of) giving the body
• देह-प्रदानेन: Karana
• Type: Noun
• Root: देहप्रदान
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

• दर्शित-अतिथि-पूजना: whose hospitality to a guest has been shown/manifested
• Type: Adjective
• Root: दर्शितातिथिपूजना
• Form: Feminine, Nominative, Singular

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• Kapota (pigeon/dove)
• Atithi (guest)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Dharma is the highest goal, and true dharma is proven through action—especially through unwavering hospitality and self-sacrifice in protecting and honoring a guest.

What is happening in the narrative?

Bhīṣma reflects on the exemplary conduct of a noble pigeon who offers its own body to uphold the duty of honoring a guest. Inspired, Bhīṣma resolves to follow the same dharmic standard, affirming dharma as the supreme refuge.