Shloka 18
Janamejaya’s Appeal for Pacification and Śaunaka’s Counsel on Humility (जनमेजय-शौनक संवादः)
कथं नु खलु कर्तव्यमिति चिन्तापरस्तदा । बभूव भरतश्रेष्ठ गर्हयन् वृत्तिमात्मन:,ऐसा कहकर कबूतरका मुख कुछ उदास हो गया। वह इस चिन्तामें पड़ गया कि अब मुझे क्या करना चाहिये? भरतश्रेष्ठ वह अपनी कापोती वृत्तिकी निन््दा करने लगा
kathaṁ nu khalu kartavyam iti cintāparastadā | babhūva bharataśreṣṭha garhayan vṛttim ātmanaḥ ||
ໃນຂະນະນັ້ນ ມັນຈົ່ມຢູ່ໃນຄວາມຄິດກັງວົນວ່າ «ແທ້ໆແລ້ວ ບັດນີ້ຄວນເຮັດແນວໃດ?» ນົກພິລາບກໍວຸ້ນວາຍທຸກໃຈ, ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງສາພາຣະຕະ, ແລະເລີ່ມຕຳນິເສັ້ນທາງການປະພຶດຂອງຕົນ ຕຳນິຕົນເອງຕໍ່ສິ່ງທີ່ໄດ້ກະທຳ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical moment of inner reckoning: when one’s actions appear questionable, dharma begins with honest self-examination—asking what ought to be done (kartavyam) and being willing to criticize one’s own conduct (vṛtti) rather than justifying it.
In Bhīṣma’s narration, the pigeon becomes downcast and mentally preoccupied, thinking, “What should I do now?” He reproaches his own behavior, indicating a crisis of conscience and a search for the correct moral response.