Shloka 61
Śaraṇāgatapālana—Prastāvanā
Protection of the Refuge-Seeker: Opening of the Kapota Narrative
वधेन च मनुष्याणां मार्गाणां दूषणेन च । अगाराणां विनाशैश्व॒ परराष्ट्रं विनाशयेत्,“मनुष्योंका वध करके, सड़कें तोड़-फोड़कर और घरोंको नष्ट-भ्रष्ट करके शत्रुके राष्ट्रका विध्वंस करना चाहिये
vadhena ca manuṣyāṇāṁ mārgāṇāṁ dūṣaṇena ca | agārāṇāṁ vināśaiś ca pararāṣṭraṁ vināśayet ||
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ອານາຈັກຂອງສັດຕູອາດຖືກນໍາໃຫ້ພິນາດໄດ້ ໂດຍການຂ້າປະຊາຊົນຂອງເຂົາ, ໂດຍການທໍາລາຍແລະເຮັດໃຫ້ເສື່ອມສົມທາງແລະເສັ້ນທາງ, ແລະໂດຍການທໍາລາຍເຮືອນເຮືອນຊານ—ມາດຕະການເຫຼົ່ານີ້ເຮັດໃຫ້ລະບົບສັງຄົມແລະຄວາມສາມາດໃນການດໍາເນີນງານຂອງຝ່າຍຕົກຕໍ່າ. ຖ້ອຍຄໍານີ້ສະທ້ອນມຸມມອງສົງຄາມທີ່ແຂງກະດ້າງ ເຊິ່ງຖືກມອງການອ່ອນແອຂອງໂຄງສ້າງແລະຄວາມມັ່ນຄົງຂອງປະຊາຊົນເປັນທາງໄປສູ່ການລົ້ມສະລາຍທາງການເມືອງ ແລະກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມຕຶງຕັນທາງຈັນຍາທີ່ຄົມຊັດກັບຄໍາສອນແຫ່ງທຳມະວ່າດ້ວຍການຍັບຍັ້ງແລະການຄຸ້ມຄອງ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents a severe rājadharma-style tactic: an enemy state can be crippled by targeting its population, transport routes, and housing—i.e., the human and infrastructural bases of governance and economy. It highlights the tension between pragmatic statecraft and ethical restraint within the broader Shānti Parva discussions.
Bhīṣma, instructing on kingship and policy in the Śānti Parva, describes methods by which a ruler might bring about the collapse of an opposing kingdom, emphasizing destructive measures against people and infrastructure as instruments of conquest.