Shloka 25
बकवच्चिन्तयेदर्थान् सिंहवच्च पराक्रमेत् । वृकवच्चावलुम्पेत शरवच्च विनिष्पतेत्,“राजा बगुलेके समान एकाग्रचित्त होकर कर्तव्य-विषयका चिन्तन करे। सिंहके समान पराक्रम प्रकट करे। भेड़ियेकी भाँति सहसा आक्रमण करके शत्रुका धन लूट ले तथा बाणकी भाँति शत्रुओंपर टूट पड़े
bakavac cintayed arthān siṁhavac ca parākramet | vṛkavac cāvalumpeta śaravac ca viniṣpatet ||
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ກະສັດຄວນຄິດຄຳນຶງເປົ້າໝາຍດ້ວຍຄວາມນິ່ງແລະຈົ່ງຈໍ່ ເຫມືອນນົກກະສາ (crane). ຄວນສະແດງວິລະກຳເຫມືອນສິງ. ຄວນຊິງຊັບສິນຂອງສັດຕູດ້ວຍການຈູ່ໂຈມກະທັນຫັນເຫມືອນໝາປ່າ. ແລະຄວນພຸ່ງໃສ່ສັດຕູເຫມືອນລູກທະນູ. ດັ່ງນັ້ນ ໃນຈັນຍາຂອງການປົກຄອງ ການໄຕ່ຕອງແລະການຍັບຍັ້ງ ຕ້ອງຄຽງຄູ່ກັບພະລັງອັນຕັດສິນໃຈ ເມື່ອການປົກປ້ອງອານາຈັກຈຳເປັນ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches a fourfold model of royal conduct: careful, single-pointed deliberation (crane), courageous execution (lion), swift opportunistic seizure against hostile forces (wolf), and decisive, rapid action at the critical moment (arrow). The lesson is to balance thoughtful planning with timely force in protecting the kingdom.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma advises Yudhishthira on practical governance. Here he uses animal and weapon similes to describe how a ruler should think and act when dealing with political aims and enemies.