Shloka 20
नानार्थिको<र्थसम्बन्धं कृतघ्नेन समाचरेत् । अर्थी तु शक््यते भोक्तुं कृतकार्यो5वमन्यते । तस्मात् सर्वाणि कार्याणि सावशेषाणि कारयेत्,“अनेक प्रकारके प्रयोजन रखनेवाला मनुष्य कृतघ्नके साथ आर्थिक सम्बन्ध न जोड़े किसीका भी काम पूरा न करे, क्योंकि जो अर्थी (प्रयोजन-सिद्धिकी इच्छावाला) होता है, उससे तो बारंबार काम लिया जा सकता है; परंतु जिसका प्रयोजन सिद्ध हो जाता है, वह अपने उपकारी पुरुषकी उपेक्षा कर देता है; इसलिये दूसरोंके सारे कार्य (जो अपने द्वारा होनेवाले हों) अधूरे ही रखने चाहिये
bhīṣma uvāca | nānārthiko 'rthasambandhaṃ kṛtaghnena samācaret | arthī tu śakyate bhoktuṃ kṛtakāryo 'vamanyate | tasmāt sarvāṇi kāryāṇi sāvaśeṣāṇi kārayet |
ພີສະມະກ່າວວ່າ: ຜູ້ທີ່ມີເປົ້າໝາຍຫຼາຍປະການ ບໍ່ຄວນເຂົ້າໄປຜູກພັນທາງຊັບສິນກັບຄົນອະກະຕັນຍູ ແລະບໍ່ຄວນເຮັດໃຫ້ວຽກຂອງໃຜສຳເລັດສົມບູນຈົນສິ້ນເຊີງ. ເພາະຄົນທີ່ຍັງຕ້ອງການບັນລຸເປົ້າໝາຍ ຍັງສາມາດໃຫ້ເຮັດການຮັບໃຊ້ໄດ້ຊ້ຳໆ; ແຕ່ເມື່ອເຂົາສຳເລັດປະໂຫຍດແລ້ວ ມັກຈະເບິ່ງຂ້າມຜູ້ມີພຣະຄຸນ. ດັ່ງນັ້ນ ວຽກທັງຫຼາຍທີ່ເຮົາເຮັດໃຫ້ຄົນອື່ນ ຄວນເຮັດໃຫ້ຍັງເຫຼືອບາງສ່ວນໄວ້.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma warns that an ungrateful person often forgets benefactors once his need is met; therefore, one should be cautious in forming financial/interest-based ties with such people and should avoid making oneself entirely dispensable by completing every task to the last detail.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and conduct, Bhishma continues advising Yudhishthira with practical moral counsel, here focusing on how to manage relationships and obligations when dealing with people prone to ingratitude.