Shloka 89
आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः
Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca
लीन: स तस्य गात्रेषु पलितो देशकालवित् । चिच्छेद पाशान् नृपते कालापेक्षी शनै: शनै:,नरेश्वर! चूहा देश-कालकी गतिको अच्छी तरह जानता था; इसलिये वह बिलावके अंगोंमें ही छिपा रहकर चाण्डालके आनेके समयकी प्रतीक्षा करता हुआ धीरे-धीरे जालको काटने लगा
līnaḥ sa tasya gātreṣu palito deśa-kāla-vit | ciccheda pāśān nṛpate kālāpekṣī śanaiḥ śanaiḥ ||
ພີສະມະໄດ້ກ່າວວ່າ: ໜູເຖົ້າສີເທົາ ຜູ້ຮູ້ຈັກພິຈາລະນາສະຖານທີ່ແລະເວລາ ໄດ້ຊ່ອນຕົວແນບຊິດກັບກາຍຂອງແມວ ຄອຍຖ້າໂອກາດອັນຄວນ ແລະຈັບຕາການເຂົ້າມາຂອງອັນຕະລາຍ; ແລ້ວມັນກໍ່ກັດຕັດບ່ວງຜູກທີ່ເປັນບ່ວງບາດ ຢ່າງຊ້າໆ ແຕ່ໝັ້ນຄົງ, ໂອ ພະຣາຊາ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Act with deśa-kāla-jñāna—awareness of place and time. The wise do not rush; they wait for the proper moment and then act steadily to remove bondage or danger.
A grey mouse, concealed against the cat’s body, waits watchfully and then gradually cuts/gnaws through the snares (pāśa), freeing itself (and potentially others) by careful timing rather than sudden movement.