Shloka 6
आपद्-राजनीतिः (Āpad-rājanīti) — Policy Options in Multi-Front Crisis
राजेन्द्र! पूर्वकालमें कभी उसी राजाने उन्हीं ऋषिका विशेष आदर नहीं किया था। उनकी आशा भंग कर दी थी। इससे वे मुनि “मैं किसी प्रकार भी किसी राजा या दूसरे वर्णके लोगोंका दिया हुआ दान नहीं ग्रहण करूँगा” ऐसा निश्चय करके दीर्घकालीन तपस्यामें लग गये थे ।।
rājendra! pūrvakāle kadācid eva tena rājñā tān ṛṣīn viśeṣeṇa nādarīkṛtāḥ; teṣāṃ cāśā bhaṅktā. tasmāt te munayaḥ—“ahaṃ kathaṃcid api rājñā vā anyavarṇena vā dattam dānaṃ na grahīṣyāmi” iti niścitya dīrghakālīne tapasi pravṛttāḥ. āśā hi puruṣa-bālam utthāpayati tasthuṣī; “tām ahaṃ vyapaneṣyāmi” iti kṛtvā vyavasthitaḥ. vīraghadyumnas tu taṃ bhūyaḥ papraccha munisattamam.
«ໂອ ຈອມກະສັດ! ໃນການກ່ອນ ກະສັດອົງນັ້ນເຄີຍບໍ່ໄດ້ໃຫ້ກຽດແກ່ພວກລະສີເຫຼົ່ານັ້ນຕາມຄວນ ແລະໄດ້ທຳລາຍຄວາມຫວັງຂອງພວກເຂົາ. ດັ່ງນັ້ນ ນັກບຳເນັດເຫຼົ່ານັ້ນຈຶ່ງຕັ້ງປະຕິຍານວ່າ ‘ບໍ່ວ່າຢ່າງໃດກໍຕາມ ພວກເຮົາຈະບໍ່ຮັບທານທີ່ກະສັດ ຫຼືຜູ້ຄົນຈາກວັນນະອື່ນໆ ມອບໃຫ້’ ແລະໄດ້ອຸທິດຕົນໃນຕະປະສະຍາອັນຍາວນານ. ເພາະຄວາມຫວັງ—ເມື່ອມັນຍັງຄ້າງຢູ່—ຍັງປຸກໃຫ້ຄົນທີ່ເປັນເດັກນ້ອຍໃນໃຈ (ບໍ່ມີວິໄນ) ກ້າລຸກຂຶ້ນກະທຳ; ດ້ວຍການຕັ້ງໃຈວ່າ ‘ຂ້າຈະກຳຈັດຄວາມຫວັງນັ້ນ’ ພວກເຂົາຈຶ່ງຕັ້ງຫມັ້ນໃນການບຳເນັດ. ໃນຂະນະນັ້ນ ວີຣະບຸລຸດ ຄະດະຍຸມນະ ໄດ້ຖາມພຣະມຸນີຜູ້ປະເສີດອີກຄັ້ງໜຶ່ງ.»
ऋषभ उवाच
Educational Q&A
Hope can bind and propel action even in the undisciplined; therefore a seeker may deliberately uproot hope/expectation to stabilize the mind in austerity and independence, especially after experiencing dishonor or disappointment.
Ṛṣabha explains that a king once disrespected certain sages and broke their expectations; in response they vowed not to accept gifts from kings or other social groups and undertook long penance to extinguish hope. After this explanation, Vīraghadyumna again questions the foremost sage.