Shloka 53
Daṇḍotpatti-kathana (Origin and Function of Daṇḍa) — वसुहोम–मान्धातृ संवाद
दण्ड: प्रत्ययदृष्टोडपि व्यवहारात्मक: स्मृत: । व्यवहार: स्मृतो यश्चव॒ स वेदविषयात्मक:
daṇḍaḥ pratyayadṛṣṭo 'pi vyavahārātmakaḥ smṛtaḥ | vyavahāraḥ smṛto yaś ca sa vedaviṣayātmakaḥ ||
ພີສະມະໄດ້ກ່າວວ່າ: ແມ່ນແຕ່ເມື່ອໂທດ (ດັນດະ) ຖືກເຫັນຈາກການເຊື່ອໃຈ ແລະຄວາມໝັ້ນໃຈທີ່ຍອມຮັບ, ມັນກໍຄວນເຂົ້າໃຈວ່າຢູ່ໃນຂອບເຂດຂອງວິຍະວະຫາຣະ (vyavahāra) ອັນເປັນຂັ້ນຕອນຕາມກົດ. ແລະສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ຖືກຮັບຮູ້ວ່າເປັນວິຍະວະຫາຣະ ບໍ່ໄດ້ຢູ່ນອກຂອບເຂດຂອງເວດະ; ມັນຕັ້ງຢູ່ເທິງຫຼັກການແຫ່ງເວດະ. ດັ່ງນັ້ນ ການບັງຄັບໃຊ້ໂທດ ແລະການຕັດສິນໃນສັງຄົມ ແມ່ນແຕ່ອາໄສຄວາມເຊື່ອທີ່ນ່າເຊື່ອຖື ກໍຍັງເປັນເຄື່ອງມືແຫ່ງທຳມະ ບໍ່ແມ່ນອຳນາດບັງຄັບອັນໄຮ້ຫຼັກ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Punishment (daṇḍa) and judicial practice (vyavahāra), even when based on credible trust or accepted conviction, are not arbitrary; they are to be treated as dharmic instruments rooted in Vedic authority and meant to uphold order and justice.
In the Shanti Parva’s instruction on governance and dharma, Bhishma explains to the inquirer that the king’s punitive power and the mechanisms of adjudication belong to the recognized sphere of lawful conduct, and that this sphere is continuous with Vedic norms rather than separate from them.