Shloka 49
Daṇḍotpatti-kathana (Origin and Function of Daṇḍa) — वसुहोम–मान्धातृ संवाद
ईश्वरने यत्नपूर्वक धर्मरक्षाके लिये क्षत्रियके हाथमें उसके समान जातिवाला दण्ड समर्पित किया है; इसलिये दण्ड ही इस सनातन व्यवहारका कारण है ।।
bhīṣma uvāca | īśvareṇa yatnapūrvakaṁ dharmarakṣāyai kṣatriyasya haste tasya samānajātīyo daṇḍaḥ samarpitaḥ; tasmād daṇḍa eva asya sanātanavyavahārasya kāraṇam || rājñāṁ pūjyatamo nānyo yathā dharmaḥ pradarśitaḥ | brahmaṇā lokarakṣārthaṁ svadharmasthāpanāya ca ||
ພີສະມະໄດ້ກ່າວວ່າ: ພຣະເຈົ້າໄດ້ທຳດ້ວຍຄວາມພາກພຽນຢ່າງລະມັດລະວັງ ເພື່ອປົກປ້ອງທຳມະ ແລະໄດ້ມອບ «ດັນດະ»—ອຳນາດແຫ່ງການລົງໂທດທີ່ເໝາະກັບຊົນຊັ້ນແລະຖານະຂອງກະສັດນັກຮົບ—ໃຫ້ຢູ່ໃນມືຂອງກະສັດນັ້ນ. ດັ່ງນັ້ນ «ດັນດະ» ຈຶ່ງເປັນເຫດໃຫ້ເກີດລະບຽບປະເພນີອັນຖາວອນຂອງການປະພຶດໃນສັງຄົມ. ສຳລັບພຣະຣາຊາ ບໍ່ມີໜ້າທີ່ໃດຄວນເຄົາລົບຍິ່ງກວ່ານີ້: ທຳມະທີ່ພຣະພຣະຫມາໄດ້ສະແດງເພື່ອປົກປ້ອງໂລກ ແລະເພື່ອສະຖາປະນາໃຫ້ແຕ່ລະຜູ້ຢູ່ໃນໜ້າທີ່ຂອງຕົນ—ນັ່ນຄື ການໃຊ້ «ດັນດະ» ຢ່າງຊອບທຳ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Righteous punishment (daṇḍa) is a sacred instrument entrusted to rulers to protect dharma and maintain the enduring order of society; for kings, no duty is more venerable than exercising this power justly for the world’s protection and the establishment of svadharma.
In the Śānti Parva’s instruction on statecraft and ethics, Bhīṣma teaches Yudhiṣṭhira that governance requires disciplined enforcement: the divine order authorizes Kṣatriyas to wield daṇḍa so that society’s norms and duties remain stable and protected.