Shloka 42
Daṇḍotpatti-kathana (Origin and Function of Daṇḍa) — वसुहोम–मान्धातृ संवाद
अददद् दण्डमेवास्मै धृतमैश्चर्यमेव च । बलेन यश्न संयुक्त: सदा पडचविधात्मक:
adadad daṇḍam evāsmai dhṛtam aiśvaryam eva ca | balena yaś ca saṃyuktaḥ sadā pañcavidhātmakaḥ | yo sarvadā sainika-balena sampannaḥ tathā yo dharma-vyavahāra-daṇḍa-īśvara-jīva-rūpeṇa pañca-prakāra-svarūpaṃ dhārayati, tasmai rājñe īśvareṇaiva daṇḍanītiḥ svaṃ cāiśvaryaṃ pradattam |
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ເປັນພຣະເຈົ້ານັ້ນແຫຼະ ຜູ້ປະທານໃຫ້ແກ່ກະສັດຜູ້ນັ້ນ ທັງອໍານາດແຫ່ງການລົງໂທດ ແລະສະຫງ່າລາສີແຫ່ງອະທິປະໄຕ—ແກ່ຜູ້ປົກຄອງຜູ້ມີກໍາລັງທະຫານພ້ອມສະເໝີ ແລະຜູ້ຖືກເວົ້າວ່າມີລັກສະນະ 5 ປະການ: ເປັນຜູ້ຄໍ້າຈຸນທໍາມະ, ເປັນຜູ້ຈັດລະບຽບການຄ້າຄວາມແລະກິດການພົນລະເຮືອນ, ເປັນຜູ້ຖືດັນດະ, ເປັນອໍານາດແຫ່ງຄວາມເປັນເຈົ້າ, ແລະເປັນການປະຈົບຢູ່ອັນມີຊີວິດທີ່ຄໍ້າຈຸນອານາຈັກ. ຄໍາສອນທາງຈິດທໍາຄື: ອໍານາດບັງຄັບຂອງກະສັດບໍ່ແມ່ນພຽງກໍາລັງສ່ວນຕົວ ແຕ່ເປັນຄວາມໄວ້ວາງໃຈທີ່ຟ້າດິນອະນຸມັດ ເພື່ອຮັກສາລະບຽບ ແລະຄວາມຊອບທໍາ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Royal authority—especially the right to punish (daṇḍa)—is portrayed as a divinely granted trust. Therefore the king must use coercive power ethically, to uphold dharma and social order rather than personal desire.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma explains to the listener that a true king, supported by military strength and embodying multiple governing functions, receives the mandate of punishment and sovereignty from the Lord—highlighting the sacred responsibility behind governance.