Shloka 28
जो राजा सदा सबके संग्रहमें संलग्न, उद्योगशील और मित्रोंसे सम्पन्न होता है, वही सब राजाओंमें श्रेष्ठ है ।। शकक््या चाश्व॒सहस्रेण वीरारोहेण भारत । संगृहीतमनुष्येण कृत्स्ना जेतुं वसुन्धरा,भारत! जो उपर्युक्त मनुष्योंका संग्रह करता है, वह केवल एक सहस्र अश्वारोही वीरोंके द्वारा सारी पृथ्वीको जीत सकता है
bhīṣma uvāca | yo rājā sadā sarveṣāṃ saṃgrahe saṃlagnaḥ udyogaśīlaḥ mitraiś ca sampannaḥ sa eva sarvarājānāṃ śreṣṭhaḥ || śakyā ca aśvasahasreṇa vīrāroheṇa bhārata | saṃgṛhītamanuṣyeṇa kṛtsnā jetuṃ vasundharā ||
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: ກະສັດຜູ້ໃດທີ່ອຸທິດໃຈຢູ່ເສມອໃນການຮວບຮວມແລະຮັກສາຜູ້ຄົນໃຫ້ສາມັກຄີ, ຂະຫຍັນຂັນແຂງໃນການກະທຳ, ແລະມີມິດສະຫາຍພັນທະມິດຫຼາຍ—ກະສັດນັ້ນແຫຼະເປັນຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດໃນບັນດາກະສັດ. ແລະ ໂອ ພາຣະຕະ, ຜູ້ປົກຄອງຜູ້ທີ່ຮັກສາຄວາມຈົ່ງຮັກແລະຄວາມກົມກຽວຂອງລູກນ້ອງໄວ້ໄດ້ ສາມາດຊະນະແຜ່ນດິນທັງປວງໄດ້ ແມ່ນແຕ່ດ້ວຍນັກຮົບຂີ່ມ້າກ້າຫານພຽງໜຶ່ງພັນຄົນເທົ່ານັ້ນ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that the true strength of a king lies less in sheer numbers and more in consolidation: keeping people united, being industrious, and maintaining strong alliances. When men are loyal and well-organized, even a small, elite force can achieve great victories.
In the Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma advises Yudhishthira on the qualities of an excellent ruler. He praises a king devoted to ‘saṃgraha’—the gathering and securing of people and allies—and illustrates its practical power by saying such a ruler could conquer the earth with only a thousand heroic horsemen.