Shloka 1
Durgātitaraṇa—Conduct for Crossing Difficulties (दुर्गातितरणम्)
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके २६ श्लोक मिलाकर कुल ३२३ “लोक हैं) >> श््जु अीस-न्#सस - देखिये कर्णपर्व अध्याय ६९ श्लोक ३८ से ४५ तक। ३. गंगाके तटपर किसी सर्पिणीने सहस्रों अण्डे देकर रख दिये थे। उन अण्डोंको एक उल्लूने रातमें फोड़-फोड़कर नष्ट कर दिया। इससे वह महान् पुण्यका भागी हुआ; अन्यथा उन अण्डोंसे हजारों विषैले सर्प पैदा होकर कितने ही लोगोंका विनाश कर डालते। दशाधिकशततमो< ध्याय: सदाचार और ईश्वरभक्ति आदिको दु:खोंसे छूटनेका उपाय बताना युधिषछ्िर उवाच क्लिश्यमानेषु भूतेषु तैस्तैभावैस्ततस्तत: । दुर्गाण्यतितरेद् येन तन्मे ब्रूहि पितामह
yudhiṣṭhira uvāca |
kliśyamāneṣu bhūteṣu tais tais bhāvais tatas tataḥ |
durgāṇy atitared yena tan me brūhi pitāmaha ||
ຢຸທິສຖິຣ ກ່າວວ່າ: «ທ່ານປູ່ຜູ້ເຖົ້າ, ເມື່ອສັດທັງຫຼາຍຖືກຄວາມທຸກທໍລະມານ ຖືກສະພາບໃຈແລະເຫດປັດໃຈຫຼາຍຢ່າງພາໃຫ້ຖືກຜັກດັນໄປມາ ພວກເຂົາຍ່ອມປະສົບຄວາມລຳບາກນານາ. ຂໍທ່ານບອກຂ້ອຍເຖິງວິທີທີ່ມະນຸດຈະຂ້າມພົ້ນຄວາມຄັບຂັນເຫຼົ່ານັ້ນ ແລະພົ້ນຈາກຄວາມທຸກ».
युधिषछ्िर उवाच
Educational Q&A
The verse frames the ethical inquiry: since beings suffer due to shifting inner states and external conditions, one should seek a reliable means—grounded in dharma (right conduct) and higher devotion/insight—to ‘cross over’ hardship rather than be driven by changing bhāvas.
In the Śānti Parva’s instruction setting, Yudhiṣṭhira addresses the revered elder Bhīṣma (‘Pitāmaha’) and asks for practical guidance: what method enables a person to surmount the many difficulties that afflict living beings.