Shloka 5
Gaṇānāṃ Vṛttiḥ — On the Sustenance and Cohesion of Assemblies
Gaṇa-nīti
क्षीणग्रहणवृत्तिश्न यथाधर्म प्रकीर्तितम् लघुना देशरूपेण ग्रन्थयोगेन भारत,युधिष्ठिरने कहा--परंतप भरतनन्दन! आपने ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य, और शाद्रोंके धर्ममय आचार, धन, जीविकाके उपाय तथा धर्म आदिके फल बताये हैं। राजाओंके धन, कोश, कोश-संग्रह, शत्रुविजय, मन्त्रीके गुण और व्यवहार, प्रजावर्गकी उन्नति, संधि-विग्रह आदि छः: गुणोंके प्रयोग, सेनाके बर्ताव, दुष्टोंकी पहचान, सत्पुरुषोंके लक्षण, जो अपने समान, अपनेसे हीन तथा अपनेसे उत्कृष्ट हैं--उन सब लोगोंके यथावत् लक्षण, मध्यम वर्गको संतुष्ट रखनेके लिये उन्नतिशील राजाको कैसे रहना चाहिये--इसका निर्देश, दुर्बल पुरुषको अपनाने और उसके लिये जीविकाकी व्यवस्था करनेकी आवश्यकता--इन सब विषयोंका आपने देशाचार और शास्त्रके अनुसार संक्षेपसे धर्मके अनुकूल प्रतिपादन किया है
yudhiṣṭhira uvāca | kṣīṇa-grahaṇa-vṛttiś ca yathā-dharmaṁ prakīrtitam | laghunā deśa-rūpeṇa grantha-yogena bhārata ||
ຢຸທິສຖິຣ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພາຣະຕະ, ທ່ານໄດ້ສະແດງໂດຍຫຍໍ້ ຕາມທຳມະ ເຖິງວິທີຫາລ້ຽງຊີວິດ ແລະຄວາມປະພຶດທີ່ຄວນຮັບໄວ້ປະຕິບັດ ໂດຍນຳເສີນໃນຮູບແບບສັ້ນ ສອດຄ່ອງກັບພື້ນຖິ່ນ ແລະເປັນລະບຽບດັ່ງຄຳພີ. ໃນການນັ້ນ ທ່ານໄດ້ອະທິບາຍໜ້າທີ່ແລະຈັນຍາຂອງສີ່ວັນນະ, ແຫຼ່ງຊັບສິນແລະການດຳລົງຊີວິດ, ຜົນຂອງຄວາມປະພຶດຊອບ, ແລະຫຼັກປະຕິບັດທີ່ກະສັດຄວນໃຊ້ເພື່ອຮັກສາຄັງຫຼວງ, ຈັດການການສະສົມ, ຊະນະສັດຕູ, ເລືອກແລະທົດສອບອຳມາດ, ສົ່ງເສີມສຸກຂອງປະຊາ, ນຳໃຊ້ນະໂຍບາຍຫົກປະການ (ສັນຕິແລະສົງຄາມ), ຄວບຄຸມກອງທັບ, ຮູ້ຈັກຄົນຊົ່ວ, ຮູ້ຈັກຄົນດີ, ແລະຮັກສາຄວາມກົງກຽມລະຫວ່າງຜູ້ເທົ່າກັນ ຕ່ຳກວ່າ ແລະສູງກວ່າ—ພ້ອມທັງໜ້າທີ່ອຸປະຖຳຜູ້ອ່ອນແອ ໂດຍຈັດຫາຊີວິດຄວາມເປັນຢູ່ໃຫ້ເຂົາ».
युधिछिर उवाच