Shloka 9
उपायधर्म-सेनायोगः
Upāya-dharma and Senāyoga: Expedient Ethics & Army Deployment
ऋष्टयस्तोमरा: खड्गा निशिताश्न परश्वधा: । फलकान्यथ चर्माणि प्रतिकल्प्यान्यनेकश:,कुन्तीनन्दन! राजाको चाहिये कि वह गाय, बैल तथा अजगरके चमड़ोंसे हाथियोंकी रक्षाके लिये कवच बनवावे। इसके सिवा लोहेकी कीलें, लोहे, कवच, चँवर, चमकीले और पानीदार शस्त्र, पीले और लाल रंगके कवच, बहुरंगी ध्वजा-पताकाएँ, ऋष्टि, तोमर, खड्ग, तीखे फरसे, फलक और ढाल--इन््हें भारी संख्यामें तैयार कराकर सदा अपने पास रखे
ṛṣṭayas tomarāḥ khaḍgā niśitāśn paraśvadhāḥ | phalakāny atha carmāṇi pratikalpyāny anekaśaḥ ||
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ຈົ່ງຈັດເຮັດໃຫ້ມີຫຼາຍດ້ວຍຫອກ, ຕະໂມຣະ (ຫອກຂວ້າງ), ດາບ, ແລະຂວານຄົມກິ່ງ. ອີກທັງຈົ່ງໃຫ້ທຳບັກເລີ (buckler) ແລະໂລ່ໜັງໃຫ້ຫຼາຍແບບ. ໂອ ບຸດແຫ່ງກຸນຕີ, ກະສັດຄວນເກັບອາວຸດຮຸກແລະອາວຸດຮັບເຫຼົ່ານີ້ໃຫ້ພ້ອມໃນຈຳນວນຫຼາຍ, ເພື່ອໃຫ້ການປົກປ້ອງທະຫານແລະສັດສົງຄາມ—ໂດຍສະເພາະຊ້າງ—ແລະການຮັກສາລະບຽບໃນຍາມອັນຕະລາຍ ຈະບໍ່ຕ້ອງພຶ່ງພາໂຊກຊະຕາ.»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler’s dharma includes practical preparedness: maintaining adequate arms and defensive gear so that protection of the realm and its forces is assured when threats arise.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on rājadharma, listing specific weapons and protective items that should be manufactured and kept ready in large quantities as part of responsible kingship.