Shloka 13
तेषां तु वाजिनां भूमि: खुरैश्षित्रा विशाम्पते । अशोभत यथा नारी करजै: क्षतविक्षता,प्रजानाथ! उन घोड़ोंकी टापोंसे खुदी हुई भूमि प्रियतमके नखोंसे क्षत-विक्षत हुई नारीके समान विचित्र शोभा धारण करती थी
teṣāṃ tu vājināṃ bhūmiḥ khuraiś citrā viśāṃpate | aśobhat yathā nārī karajaiḥ kṣata-vikṣatā prajānātha ||
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ! ແຜ່ນດິນທີ່ຖືກຂຸດຄົ້ນເປັນລາຍ ແລະຂາດຂີດໂດຍກີບມ້າເຫຼົ່ານັ້ນ ກັບປາກົດງາມຢ່າງແປກປະຫຼາດ—ດັ່ງນາງຜູ້ຖືກເລັບຂອງຄົນຮັກຂີດຂ່ວນຈົນຊ້ຳຊອກ. ພາບນີ້ເພີ່ມຄວາມຕຶງຕັນທາງທຳມະໃນບົດກະວີ: ແມ່ນແຕ່ທ່າມກາງຄວາມຮຸນແຮງຂອງສົງຄາມ ປະສາດສຳຜັດກໍອາດເຫັນ “ຄວາມງາມ” ອັນຫຼອກລວງ ເພື່ອເຕືອນວ່າຄວາມຂັດແຍ້ງບິດເບືອນມາດຕະຖານປົກກະຕິຂອງຄວາມງາມແລະຄວາມເໝາະສົມໄດ້ແນວໃດ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how war can make even destruction appear ‘beautiful’ through poetic perception, warning that aesthetic fascination can mask ethical harm; it also reflects the epic’s habit of juxtaposing sensual imagery with the grim reality of battle.
Sanjaya reports to the king that the battlefield ground has been churned and patterned by the hooves of horses; he compares the marked earth to a woman scratched by her lover’s nails, emphasizing the intensity and tumult of the fighting.