Shloka 54
Duryodhana-patana-anuśocana
The Fall of Duryodhana and the Contest of Restraint
जज्ञे घोरतर: शब्दो बहूनां सर्वतोदिशम् | उस घोर शब्दके साथ बहुत-से पशुओं और पक्षियों-कती भयानक आवाज भी सम्पूर्ण दिशाओंमें गूँज उठी ।। ५३ ह ।। ये तत्र वाजिन: शेषा गजाश्न मनुजै: सह
jajñe ghorataraḥ śabdo bahūnāṃ sarvatodiśam | ye tatra vājinaḥ śeṣā gajāś ca manujaiḥ saha ||
ວາຍຸເທວະກ່າວວ່າ: «ຍັງມີສຽງຮ້ອງຄໍາຮາມທີ່ນ່າຢ້ານຍິ່ງກວ່າເກົ່າ ເກີດຂຶ້ນຈາກຝູງຊົນ ແລະແຜ່ກະຈາຍໄປທົ່ວທິດ. ແລະທີ່ນັ້ນ ມ້າແລະຊ້າງທີ່ຍັງເຫຼືອ—ພ້ອມດ້ວຍມະນຸດ—ກໍຕົກຢູ່ທ່າມກາງຄວາມອື້ອອຶງອັນນ່າຢ້ານນັ້ນ».
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how war unleashes uncontrollable, all-pervading terror that engulfs humans and animals alike, hinting at the ethical cost of violence and the fragility of life amid collective conflict.
Vāyu-deva describes a sudden, extremely frightening clamour resounding in every direction; the remaining horses and elephants, along with the men, are depicted as being present within that overwhelming uproar, intensifying the scene of battlefield turmoil.