Shloka 24
Plakṣaprasravaṇa–Kārapacana tīrtha-varṇana and Nārada’s war briefing (Śalya-parva, Adhyāya 53)
'श्रेष्ठ देवताओ! यहाँ ब्राह्मणशिरोमणि तथा नृप आदि मुख्य-मुख्य पुरुषसिंह नरेश महान् यज्ञोंका अनुष्ठान करके देहत्यागके पश्चात् उत्तम गतिको प्राप्त हुए हैं ।।
śreṣṭha-devatāḥ! iha brāhmaṇa-śiromaṇayaḥ tathā nṛpādayaḥ mukhya-mukhya-puruṣa-siṁhā nṛpā mahān-yajñān anuṣṭhāya deha-tyāgāt paścād uttamāṁ gatiṁ prāptavantaḥ. tarantukāraṇṭukayor yad antaraṁ rāma-hradānāṁ ca macakrukasya ca, etat kuru-kṣetra-samantapañcakaṁ prajāpater uttaravedir ucyate.
ຣາມາກ່າວວ່າ: «ໂອ ບັນດາເທວະດາຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດ! ໃນດິນແດນນີ້ແທ້ໆ ພຣາຫມັນຜູ້ສູງສຸດ ແລະ ກະສັດຜູ້ເປັນຫົວໜ້າ—ດຸດດັ່ງສິງໃນຫມູ່ມະນຸດ—ໄດ້ປະກອບຍັດຍາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະ ຫຼັງຈາກລະທິ້ງກາຍ ກໍໄດ້ບັນລຸຄະຕິອັນສູງສຸດ. ພື້ນດິນທີ່ຢູ່ລະຫວ່າງ ຕາຣັນຕຸກາ ແລະ ອາຣັນຕຸກາ, ແລະ ລະຫວ່າງສະຫຼອງນ້ຳຂອງ ຣາມາ ແລະ ມະຈະກຣຸກາ—ນີ້ແມ່ນ ສະມັນຕະປັນຈະກະ ແຫ່ງ ກຸຣຸກເສດຣະ. ມັນຖືກເອີ້ນວ່າ “ແທ່ນບູຊາທາງເໜືອ” ຂອງ ປຣະຊາປະຕິ»។
राम उवाच
Educational Q&A
The verse frames Kurukṣetra as a sanctified sacrificial landscape: performing righteous rites (yajña) in a holy kṣetra and living by dharma is presented as leading to an ‘uttamā gati’ (highest destiny). It links ethical-religious action with spiritual outcome, anchored in sacred geography.
Rama addresses the gods and identifies a specific bounded region—between named landmarks (Tarantuka, Arantuka, Rāma-hradas, Macakruka)—as Kurukṣetra/Samantapañcaka, revered as Prajāpati’s Northern Altar, and notes that great Brahmins and kings attained supreme states after performing major sacrifices there.