Shloka 83
Kārttikeya-Abhiṣecana: Mātṛgaṇa-Nāma Saṃkīrtana and Skanda’s Commission
भीमा गजाननाश्रैव तथा नक्रमुखाश्न ये । गरुडानना: कड़्कमुखा वृककाकमुखास्तथा
bhīmā gajānanaś caiva tathā nakramukhāś ca ye | garuḍānanāḥ kaṅkamukhā vṛkakākamukhās tathā ||
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ຍັງມີສັດປະຫລາດອັນນ່າຢ້ານອີກ—ບາງຕົວມີໃບໜ້າຄ້າຍຊ້າງ, ບາງຕົວມີປາກຄ້າຍຈະເຂ້; ບາງຕົວມີໃບໜ້າຄ້າຍກະຣຸດ (Garuḍa), ບາງຕົວມີປາກງອກຄ້າຍນົກກະສາ (heron); ແລະບາງຕົວມີໃບໜ້າຄ້າຍໝາປ່າ ແລະກາ»។ ໃນບັນຍາກາດອັນມືດມົນຂອງສົງຄາມ ຄຳບັນຍາຍນີ້ເພີ່ມຄວາມຫວາດຫວັນ ໂດຍສະແດງຮູບຮ່າງຜິດທຳມະຊາດ ແລະລ່າເຫມືອນສັດຮ້າຍ—ດັ່ງວ່າຄວາມຮຸນແຮງໄດ້ບິດເບືອນໂລກໃຫ້ກາຍເປັນພູມທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຢ້ານ ແລະນິມິດອັນອັບມົງຄົນ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how war and adharma-filled violence generate an atmosphere of भय (terror) and अशुभ-लक्षण (inauspicious signs). By depicting monstrous, predatory faces, the narrative suggests that when righteousness collapses, the world appears distorted and threatening—serving as a moral warning about the consequences of unchecked aggression.
Vaiśaṃpāyana is describing terrifying beings/forms seen in the war context—figures with animal and bird faces (elephant, crocodile, Garuḍa, heron, wolf, crow). The description intensifies the scene’s dread and signals ominous conditions surrounding the conflict.