Shloka 46
Saptasārasvata-tīrtha-prasaṅgaḥ | The Saptasārasvata Pilgrimage Account and the Maṅkaṇaka Narrative
अभिगच्छन्ति तत् तीर्थ पुण्यं ब्राह्मणसेवितम् । जनेश्वर! वहाँ उस ब्राह्मणसेवित पुण्यतीर्थमें गन्धरवॉसहित देवता भी प्रतिमास आया करते हैं,पुरुषसिंह! तीर्थसेवनके लोभसे वे ब्रह्मर्षिणण समन्तपंचक तीर्थतक सरस्वती नदीके तटपर ठहर गये ।। जुद्वतां तत्र तेषां तु मुनीनां भावितात्मनाम् | स्वाध्यायेनातिमहता बभूवु: पूरिता दिश: वहाँ होम करते हुए पवित्रात्मा मुनियोंके अत्यन्त गम्भीर स्वरसे किये जानेवाले स्वाध्यायके शब्दसे सम्पूर्ण दिशाएँ गूँज उठी थीं
vaiśampāyana uvāca |
abhigacchanti tat tīrthaṁ puṇyaṁ brāhmaṇasevitam |
janeśvara! tatra brāhmaṇasevite puṇyatīrthe gandharvaiḥ sahitā devatā api pratimāsaṁ āyānti, puruṣasiṁha! |
tīrthasevanalobhena te brahmarṣayaḥ samantapañcake tīrthe sarasvatīnadītīre nyavasan ||
yajvatāṁ tatra teṣāṁ tu munīnāṁ bhāvitātmanām |
svādhyāyenātimahatā babhūvuḥ pūritā diśaḥ ||
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈອມກະສັດແຫ່ງປະຊາ, ພວກເຂົາໄປຫາຕີຣຖະອັນສັກສິດນັ້ນ—ຕີຣຖະອັນບໍລິສຸດທີ່ພຣາຫມັນໄດ້ຮັບໃຊ້ແລະຊຳລະໃຫ້ສະອາດ. ທີ່ນັ້ນ ໃນສະຖານທີ່ອັນພຣາຫມັນເຄົາລົບນັ້ນ, ແມ່ນແຕ່ເທວະດາ—ພ້ອມດ້ວຍຄົນດົນຕີສະຫວັນ (Gandharva)—ກໍມາທຸກໆເດືອນ, ໂອ ສິງໂຕໃນຫມູ່ມະນຸດ. ເພາະປາຖະໜາຈະໄດ້ບຸນຈາກການບຳເນົາຕີຣຖະ, ບຣະຫມະຣິສິເຫຼົ່ານັ້ນຈຶ່ງພັກຢູ່ຝັ່ງແມ່ນ້ຳສະຣັສວະຕີ ທີ່ຕີຣຖະຊື່ ສະມັນຕະປັນຈະກະ. ແລະເມື່ອບັນດາມຸນີຜູ້ຈິດບໍລິສຸດນັ້ນປະກອບພິທີ, ສຽງສະວາດຫຍາຍະ (svādhyāya) ອັນຍິ່ງໃຫຍ່ແລະເລິກຊຶ້ງ ກໍເຮັດໃຫ້ທິດທັງປວງກ້ອງກັງວານ.»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage elevates tīrtha-sevā and svādhyāya as dharmic disciplines: holy places gain sanctity through the sustained presence, ritual, and Vedic recitation of purified sages, and even the gods are portrayed as honoring such centers of spiritual practice.
Vaiśampāyana describes a renowned pilgrimage site—Samantapañcaka on the Sarasvatī—where brahmarṣis reside for the sake of tīrtha-merit; as they perform rites and chant the Veda, the powerful sound of their svādhyāya fills all directions, and the gods with Gandharvas are said to visit there monthly.