Shloka 90
Trita in the Well (Udapāna-kathā) — Balarāma’s Tīrtha Observances
स्निग्धत्वादोषधीनां च भूमेश्नव जनमेजय । जानन्ति सिद्धा राजेन्द्र नष्टामपि सरस्वतीम्,श्रीकृष्णके बड़े भाई हलधारी बलरामने वहाँ विधिपूर्वक स्नान करके उत्तम दान दे एक रात रहकर बड़ी उतावलीके साथ वहाँसे उदपानतीर्थको प्रस्थान किया, जो मंगलकारी आदि तीर्थ है। राजेन्द्र जममेजय! उदपान वह तीर्थ है, जहाँ उपस्थित होनेमात्रसे महान् फलकी प्राप्ति होती है। सिद्ध पुरुष वहाँ ओषधियों (वृक्षों और लताओं)-की स्निग्धता और भूमिकी आर्द्रता देखकर अदृश्य हुई सरस्वतीको भी जान लेते हैं
vaiśampāyana uvāca | snigdhatvād oṣadhīnāṃ ca bhūmeḥ snava janamejaya | jānanti siddhā rājendra naṣṭām api sarasvatīm ||
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ຈະນະເມຊະຍະ ພະຣາຊາ! ເນື່ອງດ້ວຍຄວາມຂຽວຊຸ່ມອຸດົມ ແລະພະລັງຊີວິດອັນອ່ອນນຸ່ມຂອງພືດຢາ ແລະຄວາມຊຸ່ມຊື່ນຂອງດິນ, ບັນດາສິດທະມຸນີ (ຜູ້ສຳເລັດ) ໂອ ພຣະມະຫາກະສັດ ສາມາດຮູ້ຈັກໄດ້ແມ່ນແຕ່ ສະຣັສວະຕີ ເຖິງແມ່ນນາງຈະລີ້ຫາຍຈາກສາຍຕາ. ຄວາມໝາຍຄື ຄວາມສັກສິດບໍ່ໄດ້ຖືກຈັບໄດ້ດ້ວຍການເບິ່ງເຫັນທົ່ວໄປ; ຄວາມບໍລິສຸດ ປັນຍາພາຍໃນ ແລະການໃສ່ໃຈຕໍ່ເຄື່ອງໝາຍອ່ອນໆ ຈຶ່ງເປີດເຜີຍສິ່ງທີ່ຖືກປິດບັງ; ແລະຕີຣຖະ (ສະຖານທີ່ສັກສິດ) ໃຫ້ຜົນອັນໃຫຍ່ ແມ່ນແຕ່ພຽງໄປຮອດ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Sacred reality may be concealed from ordinary sight; those with spiritual accomplishment discern it through subtle indicators in nature (lush plants, moist earth). The verse highlights refined perception and inner purity as means to recognize holiness.
Vaiśampāyana explains to King Janamejaya that siddhas can identify the hidden Sarasvatī by observing environmental signs—especially the vitality of herbs and the dampness of the ground—affirming the sanctity of the region even when the river is not visibly present.