Shloka 54
Dvaipāyana-hrade Duryodhanasya Māyā — Yudhiṣṭhirasya Dharmoktiḥ (Śalya-parva, Adhyāya 30)
द्वैपायन ह्दं घोरं यत्र दुर्योधनो5भवत् । महाराज! तत्पश्चात् प्रतापी धर्मराज युधिष्ठिर उस भयंकर द्वैपायनह्दके तटपर जा पहुँचे, जिसके भीतर दुर्योधन छिपा हुआ था || ५३ $ ।। शीतामलजलं हद्यं द्वेतीयमिव सागरम्,उसका जल शीतल और निर्मल था। वह देखनेमें मनोरम और दूसरे समुद्रके समान विशाल था। भारत! उसीके भीतर मायाद्वारा जलको स्तम्भित करके दैवयोग एवं अद्भुत विधिसे आपका पुत्र विश्राम कर रहा था
sañjaya uvāca | dvaipāyana-hradaṃ ghoraṃ yatra duryodhano 'bhavat | mahārāja! tatpaścāt pratāpī dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ taṃ bhayaṅkaraṃ dvaipāyana-hradaṃ taṭaṃ prāpa, yasya madhye duryodhanaḥ pracchannaḥ | śītāmala-jalaṃ hṛdyaṃ dvitīyam iva sāgaram | tasya jalaṃ śītalaṃ nirmalaṃ ca; sa darśane manoharaḥ, dvitīya-sāgara-sadṛśaḥ vipulaḥ | bhārata! tasyaiva madhye māyayā jalaṃ stambhayitvā daiva-yogena adbhuta-vidhinā tava putro viśrāmaṃ cakāra |
ສັນຊະຍະເວົ້າວ່າ: ໂອ ພຣະຣາຊາ! ຕໍ່ມາ ພຣະຣາຊາຜູ້ກ້າຫານ ທັມມະຣາຊາ ຢຸດທິສຖິຣ ໄດ້ໄປຮອດຝັ່ງຂອງທະເລສາບອັນນ່າຢ້ານ ຊື່ “ດວຍປາຍະນະ” ທີ່ດຸຣະໂຢທະນະກຳລັງຫຼົບຊ່ອນຢູ່ພາຍໃນ. ນ້ຳຂອງມັນເຢັນ ແລະ ໃສສະອາດ ນ່າຊົມ ແລະ ກວ້າງໃຫຍ່ດັ່ງທະເລອີກຜືນໜຶ່ງ. ໂອ ຜູ້ສືບສາຍພາຣະຕະ! ທີ່ນັ້ນ ໂດຍມາຍາກຳ ເຮັດໃຫ້ນ້ຳນິ່ງສະຫງົບ ແລະ ໂດຍການຈັດວາງອັນອັດສະຈັນຂອງຊະຕາ ບຸດຂອງທ່ານກຳລັງພັກຢູ່ໃນທະເລສາບນັ້ນ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage contrasts dharmic pursuit with evasive concealment: Yudhiṣṭhira advances openly toward resolution, while Duryodhana seeks refuge through māyā and an extraordinary, fate-driven circumstance. It highlights how adharma often depends on concealment and contrivance, whereas dharma proceeds with clarity and accountability.
After the battle’s climactic events, Yudhiṣṭhira arrives at the fearsome Dvaipāyana lake. Duryodhana is hidden within it, resting underwater by a magical immobilization of the water, described as occurring through a wondrous turn of fate.