Shloka 15
पाण्डुकौरवसम्मर्दाज्जीवमानान् नरर्षभान् | दुर्योधन बोला--मैं ऐसे जनसंहारकारी पाण्डव-कौरव-संग्रामसे आप सभी नरश्रेष्ठ वीरोंको जीवित बचा हुआ देख रहा हूँ, यह बड़े सौभाग्यकी बात है ।। विजेष्यामो वयं सर्वे विश्रान्ता विगतक्लमा:,हम सब लोग विश्राम करके अपनी थकावट दूर कर लें तो अवश्य विजयी होंगे। आप लोग भी बहुत थके हुए हैं और हम भी अत्यन्त घायल हो चुके हैं। उधर पाण्डवोंका बल बढ़ा हुआ है; इसलिये इस समय मेरी युद्ध करनेकी रुचि नहीं हो रही है
pāṇḍukaurava-sammardāj jīvamānān nararṣabhān paśyāmi—etad bhāgyam; viṣayiṣyāmo vayaṃ sarve viśrāntā vigataklamāḥ. yūyam api bahu klāntā vayaṃ cātyanta-vraṇitāḥ; pāṇḍavānāṃ balaṃ vardhitam; tasmād idānīṃ me yuddhe rucir na jāyate.
ດຸຣະໂຢທະນ ກ່າວວ່າ: ຫຼັງຈາກການປະທະອັນຮຸນແຮງລະຫວ່າງປານດະວະ ແລະ ເກົາຣະວະ ທີ່ກົດຂີ່ຊີວິດມະນຸດຢ່າງຫນັກໜ່ວງ, ການທີ່ຂ້ອຍເຫັນວີລະບຸລຸດຜູ້ເລີດຫຼາຍຄົນຍັງມີຊີວິດ ແມ່ນໂຊກດີອັນຫາຍາກ. ຖ້າພວກເຮົາທັງໝົດພັກຜ່ອນ ແລະ ສະຫຼັດຄວາມເມື່ອຍລ້າ ອອກໄປ, ພວກເຮົາຈະໄດ້ໄຊຊະນະແນ່ນອນ. ພວກເຈົ້າກໍເມື່ອຍລ້າ, ແລະ ພວກເຮົາກໍບາດເຈັບຫນັກ. ຝ່າຍປານດະວະກໍມີກຳລັງເພີ່ມຂຶ້ນ; ດັ່ງນັ້ນ ໃນຍາມນີ້ ໃຈຂ້ອຍບໍ່ປາຖະໜາຈະສືບຕໍ່ສົງຄາມ.
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, in prolonged conflict, even powerful leaders become governed by fatigue, injury, and shifting advantage. It implicitly critiques war’s moral erosion: decisions are driven less by righteousness and more by survival, morale, and tactical timing.
Duryodhana observes that many great warriors have survived the brutal Pāṇḍava–Kaurava clash. He proposes a pause to rest and recover, arguing that renewed strength could bring victory, while noting that the Pāṇḍavas currently appear to be gaining strength and his own side is badly hurt.