Previous Verse

Shloka 46

Kṛtavarmā–Sātyaki Chariot Duel and Kaurava Morale Shock (कृतवर्म-सात्यकि-द्वैरथम्)

शितै: पृषत्कैर्विददार वेगै- महेन्द्रवज़ञप्रतिमै: सुघोरै: । राजाओंमें श्रेष्ठ शाल्व उस गजराजपर बैठकर प्रातःकाल उदयाचलपर स्थित हुए सूर्यदेवके समान सुशोभित होने लगा। महाराज! वह उस श्रेष्ठ हाथीके द्वारा वहाँ एकत्र हुए समस्त पाण्डवोंपर चढ़ आया और इन्द्रके वज्रकी भाँति अत्यन्त भयंकर तीखे बाणोंसे उन सबको वेगपूर्वक विदीर्ण करने लगा

sañjaya uvāca | śitaiḥ pṛṣatkaiḥ vidadāra vegaiḥ mahendra-vajra-pratimaiḥ sughoraiḥ | rājñāṃ śreṣṭhaḥ śālvaḥ sa gajarājaṃ samāruhya prātaḥkāle udayācala-sthita iva sūryaḥ suśobhitavān | mahārāja! sa tena śreṣṭha-hastinā tatra samāgatān sarvān pāṇḍavān abhyāpatat, indra-vajra-vad atyanta-bhayaṅkaraiḥ tīkṣṇaiḥ bāṇaiḥ tān sarvān vegapūrvakaṃ vidadāra |

ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ດ້ວຍລູກສອນອັນຄົມກິບທີ່ພຸ່ງໄປດ້ວຍຄວາມໄວ—ນ່າສະພຶງກົວ ແລະປຽບດັ່ງວັດຊະຣະຂອງພຣະອິນທຣະ—ລາວໄດ້ຈິ່ມທະລຸພວກເຂົາ. ຊາລວະ ຜູ້ເປັນເລີດໃນບັນດາກະສັດ ນັ່ງຢູ່ເທິງຊ້າງເຈົ້ານັ້ນ ສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງຕາເວັນຍາມເຊົ້າຢູ່ເທິງພູທາງທິດຕາເວັນອອກ. ໂອ ພຣະມະຫາກະສັດ! ໂດຍອາໄສຊ້າງອັນປະເສີດນັ້ນ ລາວໄດ້ພຸ້ນເຂົ້າໂຈມຕີບັນດາປານດະວະທັງໝົດທີ່ຊຸມນຸມຢູ່ນັ້ນ ແລະດັ່ງວັດຊະຣະຂອງອິນທຣະ ກໍສັບຊອກພວກເຂົາດ້ວຍລູກສອນຄົມກິບອັນນ່າສະພຶງກົວ.»

शितैःwith sharp
शितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootशित
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
पृषत्कैःwith arrows
पृषत्कैः:
Karana
TypeNoun
Rootपृषत्क
FormFeminine, Instrumental, Plural
विददारtore/pierced
विददार:
Karta
TypeVerb
Rootवि + दृ (दारयति)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
वेगैःwith speed/force
वेगैः:
Karana
TypeNoun
Rootवेग
FormMasculine, Instrumental, Plural
महेन्द्रवज्रप्रतिमैःlike Mahendra's thunderbolt
महेन्द्रवज्रप्रतिमैः:
Karana
TypeAdjective
Rootमहेन्द्र-वज्र-प्रतिम
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
सुघोरैःvery terrible
सुघोरैः:
Karana
TypeAdjective
Rootसुघोर
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
Ś
Śālva
P
Pāṇḍavāḥ (the Pandavas)
G
Gajarāja (war-elephant)
S
Sūrya (Sun-god)
U
Udayācala (eastern mountain)
M
Mahendra/Indra
V
Vajra (Indra’s thunderbolt)
B
Bāṇa (arrows)

Educational Q&A

The verse primarily functions as battle narration, but it implicitly highlights how martial glory (sun-like splendor, thunderbolt-like weapons) coexists with the grim reality of harm. It invites reflection on the ethical weight of violence even when framed as kshatriya prowess.

Sanjaya describes King Shalva, mounted on a powerful war-elephant, charging the assembled Pandavas and piercing them rapidly with sharp arrows likened to Indra’s thunderbolt, while his appearance is compared to the rising sun on the eastern mountain.