Shloka 24
Kṛtavarmā–Sātyaki Chariot Duel and Kaurava Morale Shock (कृतवर्म-सात्यकि-द्वैरथम्)
भारत! इसी समय शशत्रुघाती शूरवीर पांचालराजकुमार धूृष्टद्युम्नने तुरंत ही पर्ववतशिखरके समान विशाल गदा हाथमें लेकर बड़े वेगसे उस हाथीपर आक्रमण किया ।। ततस्तु नागं धरणीधराभं मर्द स्रवन्तं जलदप्रकाशम् । गदां समाविद्धय भूशं॑ जघान पाञज्चालराजस्य सुतस्तरस्वी,पांचालराजके वेगवान् पुत्रने मेघोंके समान मदकी वर्षा करनेवाले उस पर्वताकार गजराजपर अपनी गदा घुमाकर बड़े वेगसे प्रहार किया
sañjaya uvāca |
bhārata! asminn eva kāle śatrughātī śūravīraḥ pāñcālarājakumāro dhṛṣṭadyumnaḥ parvataśikhara-sadṛśāṃ viśālāṃ gadāṃ pāṇau gṛhītvā mahāvegāt tam eva nāgaṃ pratyākrāmat ||
tatas tu nāgaṃ dharaṇīdharābhaṃ madasravantam jaladaprakāśam |
gadāṃ samāvidhya bhṛśaṃ jaghāna pāñcālarājasya sutas tarasvī ||
ສັນຊະຍະໄດ້ກ່າວວ່າ: “ໂອ ພາຣະຕະ! ໃນຂະນະນັ້ນເອງ ວີລະບຸລຸດຜູ້ປະຫານສັດຕູ ທຣິສຕະດຍຸມນະ ເຈົ້າຊາຍແຫ່ງປານຈາລາ ໄດ້ຈັບຄອງຄອນທອນໃຫຍ່ດັ່ງຍອດພູ ແລ້ວພຸ້ນເຂົ້າໂຈມຕີຊ້າງນັ້ນດ້ວຍຄວາມໄວອັນຫຼາຍ. ຕໍ່ມາ ບຸດຜູ້ວ່ອງໄວຂອງກະສັດປານຈາລາ ໄດ້ຫມຸນຄອນທອນ ແລ້ວຟາດລົງໃສ່ຊ້າງເຈົ້ານັ້ນ—ໂຕໃຫຍ່ດັ່ງພູ ມີນ້ຳມັນມັດ (rut) ໄຫຼຊຸ່ມ ແລະມືດດັ່ງເມກຝົນ—ດ້ວຍກຳລັງອັນຮຸນແຮງ.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the harsh reality of dharma in war: a kṣatriya’s valor and discipline are exercised through decisive action, yet the grandeur of strength (even a mighty elephant) is still subject to destruction. It invites reflection on how duty-driven heroism can coexist with the tragic cost of violence.
Sañjaya describes Dhṛṣṭadyumna, the Pāñcāla prince, rushing at a mountain-like war-elephant and striking it powerfully with a whirled mace; the elephant is depicted as dark like a rain-cloud and streaming rut-fluid.