Shloka 23
Śālva’s Elephant Assault and the Counterstroke (शाल्वस्य नागारूढाभ्यवहारः)
मद्रराजे महाराज वित्रस्ता: शरविक्षता: । महाराज! जैसे अगाध महासागरमें नाव टूट जानेपर उस नौकारहित अपार समुद्रसे पार जानेकी इच्छावाले व्यापारी व्याकुल हो उठते हैं
sañjaya uvāca | madrarāje mahārāja vitrastāḥ śaravikṣatāḥ | mahārāja yathā agādhe mahāsāgare nāvāṃ bhagnāṃ śrutvā naukārahitāt apārāt samudrāt pāraṃ gantum icchantaḥ vaṇijaḥ vyākulā bhavanti, tathā mahātmanā yudhiṣṭhireṇa śūravīraṃ madrarājaṃ śalyaṃ hataṃ śrutvā tava sainyāni bāṇaiḥ kṣata-vikṣatāni bhayabhītāni mahāghorāṃ vyākulatāṃ prāpuḥ | adya śreṣṭhasya jānītāṃ pāṇḍavasya parākramam | madrarājaṃ hataṃ śrutvā deveṣv api suduḥsaham ||
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ມະຫາກະສັດ! ເມື່ອກະສັດແຫ່ງມັດຣະ ຖືກສັງຫານ ກອງທັບຂອງພຣະອົງ—ຖືກລູກສອນທະລຸ ແລະ ຂາດວິ້ນ—ກໍຖືກຄວາມຢ້ານກົວຄອບງຳ ແລະ ຕົກຢູ່ໃນຄວາມວຸ້ນວາຍຢ່າງຫນັກ. ເຫມືອນພໍ່ຄ້າທີ່ປາຖະໜາຈະຂ້າມມະຫາສະໝຸດອັນກວ້າງໃຫຍ່ໄຮ້ຝັ່ງ ແຕ່ເມື່ອເຮືອແຕກ ແລະ ບໍ່ມີພາຫະນະ ກໍຕື່ນຕະໜົກຫວາດຫວັນ—ດັ່ງນັ້ນແຫຼະ ກອງທັບຂອງພຣະອົງ ເມື່ອໄດ້ຍິນວ່າ ຊະລະຍະ ວີລະບຸລຸດ ເຈົ້າແຫ່ງມັດຣະ ຖືກມະຫາຕະມະ ຢຸທິສຖິຣະ ສັງຫານ ກໍຢ້ານກົວ ແລະ ວຸ້ນວາຍຢ່າງຫນັກ. ວັນນີ້ ໂອ ທຣິຕະຣາສຕຣະ! ຈົ່ງຮູ້ໃຫ້ແຈ້ງເຖິງພະລັງກ້າຫານຂອງ ຢຸທິສຖິຣະ ຜູ້ເປັນຜູ້ຍິ່ງໃນບັນດາປານດະວະ; ເພາະແມ່ນແຕ່ຂ່າວວ່າ ຊະລະຍະ ຖືກສັງຫານ ກໍເປັນສິ່ງທີ່ທົນບໍ່ໄດ້ ແມ່ນແຕ່ສຳລັບເທວະດາ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how the fall of a key leader can collapse morale: fear spreads rapidly when support and direction are lost, like merchants stranded on a shoreless ocean without a boat. It also underscores Yudhishthira’s unexpected martial prowess, reminding that dharma and resolve can manifest as decisive strength in crisis.
Sanjaya reports to Dhritarashtra that after Yudhishthira slew Shalya, king of Madra and a principal commander, the Kaurava troops—already wounded by arrows—became terrified and disordered. Sanjaya urges Dhritarashtra to recognize the might of the eldest Pandava, since even the news of Shalya’s death is said to be unbearable for the gods.