Shloka 10
Śālva’s Elephant Assault and the Counterstroke (शाल्वस्य नागारूढाभ्यवहारः)
राजन! मद्रराजकी मृत्यु हो जानेपर आपके वे सभी योद्धा भयके मारे भागने लगे। कुछ सैनिक घोड़ोंपर, कुछ हाथियोंपर और दूसरे महारथी रथोंपर आरूढ़ हो बड़े वेगसे भागे। पैदल सैनिक भी वहाँसे भाग खड़े हुए ।।
rājan! madrarājakī mṛtyu ho jānepara āpake ve sabhī yoddhā bhayake māre bhāgane lage. kucha sainika ghoṛoṃpara, kucha hāthiyoṃpara aura dūsare mahārathī rathoṃpara ārūḍha ho baṛe vegase bhāge. paidala sainika bhī vahāṃse bhāga khaṛe hue. dvisāhasrākṣā matadrā girirūpāḥ prahāriṇaḥ | samprādravan hate śalye aṅkuśāṅguṣṭhanoditāḥ ||
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ພຣະຣາຊາ, ເມື່ອຈອມແຫ່ງມັດຣະ ຊາລະຍະ ຖືກສັງຫານ ນັກຮົບຂອງພຣະອົງທັງໝົດກໍຫນີດ້ວຍຄວາມຢ້ານກົວ. ບາງຄົນຫນີໄປຂີ່ມ້າ, ບາງຄົນຂີ່ຊ້າງ, ແລະບັນດາມະຫາຣະຖະອື່ນໆກໍຂັບລົດຮົບຫນີໄປດ້ວຍຄວາມໄວ; ແມ່ນແຕ່ທະຫານຍ່າງກໍຫນີອອກຈາກທີ່ນັ້ນ. ຕໍ່ມາ ຊ້າງດຸຮ້າຍມີນ້ຳມັນຫຼັ່ງ ຮູບຮ່າງດັ່ງພູ ແລະຊ່ຽວຊານໃນການຟາດຟັນ ຈຳນວນສອງພັນ—ຖືກຂັບເຄື່ອນດ້ວຍຕະຂໍຊ້າງ ແລະການກົດນິ້ວຕີນຂອງຜູ້ຂີ່—ກໍພາກັນຫນີໄປຢ່າງບໍ່ຢຸດຢັ້ງ ຫຼັງການລົ້ມຂອງຊາລະຍະ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how quickly morale collapses when a central leader falls: fear spreads, discipline breaks, and even powerful assets like war-elephants become instruments of retreat. Ethically, it underscores the responsibility of commanders and the fragility of collective resolve in adharma-driven conflict.
After Śalya, the Madra king and a key Kaurava commander, is killed, Dhṛtarāṣṭra’s forces panic and flee—charioteers, cavalry, infantry, and even a contingent of two thousand rutting elephants, driven by goads and riders’ toe-pressure, rush away from the battlefield.