Shloka 163
Adhyāya 14: Śalya’s Missile-Pressure and the Pāṇḍava Convergence (शल्यस्य शरवर्षम्)
समदृश्यन्त पार्थस्य रथमार्गेषु भारत । भारत! महाभाग! अर्जुनके रथके मार्गोमें धरतीपर गिरते हुए रथके पहियों
saṃdadṛśyanta pārthasya rathamārgeṣu bhārata | bhārata mahābhāga arjunasya rathasya mārgeṣu pṛthivyāṃ patantīnāṃ rathacakrāṇāṃ yūnām iṣudhīnām patākānāṃ dhvajānāṃ rathānāṃ harasānām anukarṣāṇāṃ triveṇunāmaka-kāṣṭhānāṃ dhurāṇāṃ rajjūnāṃ prahārakāṇāṃ kuṇḍalavatāṃ śirobhir uṣṇīṣadhāriṇāṃ mastakaiḥ bāhubhiḥ skandhaiḥ chatraiḥ vyajanaiḥ mukuṭaiś ca śataśo dhairyaṃ dṛśyante sma
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ໂອ ພາຣະຕະ, ໂອ ຜູ້ມີວາສະນາຍິ່ງ—ຕາມຮອຍທາງລົດສົງຄາມຂອງພາຣຖະ ປາກົດກອງເປັນກອງເທິງດິນ ຂອງສິ່ງທີ່ຕົກກະຈາຍໃນຄວາມພັງພິນາດ: ລໍ້ລົດ, ຄານຍົກ, ກະບອກລູກສອນ, ທຸງແລະປ້າຍຊັບ, ລົດທີ່ແຕກຫັກ, ອາວຸດແລະເຊືອກລາກ, ຊິ້ນໄມ້ປະກອບທີ່ເອີ້ນວ່າ “ຕຣິເວນຸ”, ແກນລໍ້, ເຊືອກແລະແສ້, ແມ່ນກະທັ້ງຫົວທີ່ຖືກຕັດຂາດປະດັບຕຸ້ມຫູແລະຜ້າໂພກຫົວ, ແຂນແລະບ່າ, ພ້ອມທັງຮົ່ມ, ພັດ ແລະມົກກຸດ. ພາບນັ້ນຊີ້ໃຫ້ເຫັນພະລັງອັນທ້ວມທົ່ວຂອງການບຸກຄືບຂອງອາຣຊຸນ ແລະຄ່າທີ່ໂຫດຮ້າຍຂອງຄວາມເດືອດດານໃນສົງຄາມ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the stark reality of war: even royal splendor—crowns, parasols, banners—becomes scattered debris, highlighting impermanence and the heavy human cost that accompanies martial success.
Sañjaya describes to Dhṛtarāṣṭra the aftermath along Arjuna’s chariot path: broken chariot parts and fallen weapons mixed with severed, ornamented body parts and royal emblems, indicating Arjuna’s devastating advance through the enemy ranks.