Shloka 45
Sauptika Parva, Adhyaya 8 — Dhṛṣṭadyumna-vadha and the Camp’s Nocturnal Rout
ये त्वजाग्रन्त कौरव्य तेडपि शब्देन मोहिता: । निरीक्ष्यमाणा अन्योन्यं दृष्टवा दृष्टवा प्रविव्यथु:,कुरुनन्दन! जो जाग रहे थे, वे भी उस कोलाहलसे किंकर्तव्यविमूढ हो गये थे। परस्पर देखे जाते हुए वे सभी सैनिक अश्वत्थामाको देख-देखकर व्यथित हो रहे थे
ye tv ajāgranta kauravya te 'pi śabdena mohitāḥ | nirīkṣyamāṇā anyonyaṁ dṛṣṭvā dṛṣṭvā pravivyathuḥ kurunandana ||
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: «ໂອ ລູກແຫ່ງວົງກຸຣຸ, ແມ່ນກະທັ້ງຜູ້ທີ່ຍັງຕື່ນຢູ່ກໍຖືກສຽງອື້ອອຶງນັ້ນເຮັດໃຫ້ມືດມົນ ບໍ່ຮູ້ວ່າຄວນເຮັດຢ່າງໃດ. ພວກເຂົາຈ້ອງມອງກັນແລະກັນ ແລະຫັນໄປເບິ່ງຊ້ຳໆ; ເມື່ອເຫັນອັສວັດຖາມາ ກໍຖືກຄວາມສັ່ນສະທ້ານແລະຄວາມທຸກໃຈຄອບງຳ».
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how violence undertaken in darkness and confusion spreads moral and psychological collapse: even the vigilant lose discernment, and fear multiplies through mutual observation and rumor-like noise—an implicit critique of adharma-driven warfare.
During the night in the Sauptika episode, a sudden uproar arises; even the awake guards and soldiers become disoriented. They look at one another repeatedly, and on recognizing Aśvatthāmā’s presence, they tremble in distress.