Shloka 1023
क्रोशन्तस्तात पुत्रेति दैवोपहतचेतस: । प्रभो! वे भागे हुए सैनिक एक-दूसरेको पहचान नहीं पाते थे। दैववश उनकी बुद्धि मारी गयी थी। वे “हा तात! हा पुत्र!” कहकर अपने स्वजनोंको पुकार रहे थे
krośantastāta putreti daivopahatacetasaḥ |
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ຈິດໃຈຂອງພວກເຂົາຖືກຊະຕາກຳທຳລາຍ ແລະພວກເຂົາຮ້ອງວ່າ “ໂອ ພໍ່! ໂອ ລູກ!” ໃນຄວາມວຸ່ນວາຍຂອງການໜີແລະການຂ້າຟັນ ພວກເຂົາຈຳແນກກັນບໍ່ໄດ້; ຂາດປັນຍາອັນແຈ້ງ ຈຶ່ງເອີ້ນຫາຍາດພີ່ນ້ອງຂອງຕົນຢ່າງຫມົດຫວັງ—ເປັນພາບແຫ່ງການພັງທະລາຍທາງຄຸນທຳຂອງສົງຄາມ ເມື່ອສາຍໃຍມະນຸດເຫຼືອພຽງສຽງຮ້ອງຂໍຊ່ວຍກາງຄວາມຮຸນແຮງອັນບໍ່ເລືອກໜ້າ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how war annihilates discernment and humane order: when minds are 'struck by fate' (daivopahata), even basic recognition and restraint collapse, and the deepest social bonds—father and son—surface only as helpless cries. It implicitly warns that violence breeds moral and cognitive ruin, not merely physical defeat.
Sañjaya describes the terrified, fleeing warriors after the nocturnal slaughter: disoriented and unable to identify one another, they wail “O father! O son!” calling for their relatives. The scene conveys panic, darkness, and the breakdown of cohesion among the troops.