Shloka 14
Aśvatthāmā’s Buddhi-Doctrine and Nocturnal Incursion Resolve (अश्वत्थाम्नः बुद्धिविचारः सौप्तिकसंकल्पश्च)
“उस विकारके कारण एक ही पुरुषमें उसी समय भिन्न-भिन्न प्रकारकी बुद्धि (विचारधारा) उत्पन्न हो जाती है; परंतु अवसरके अनुरूप न होनेपर उसकी अपनी ही बुद्धि उसीके लिये अरुचिकर हो जाती है ।।
niścitya tu yathāprajñaṃ yāṃ matiṃ sādhu paśyati | tayā prakurute bhāvaṃ sā tasyodyogakārikā ||
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເນື່ອງຈາກຄວາມປັ່ນປ່ວນນັ້ນ ໃນຄົນຄົນດຽວກັນ ຄວາມຄິດຫຼາຍແບບອາດເກີດຂຶ້ນໃນເວລາດຽວ; ແຕ່ຖ້າບໍ່ສອດຄ່ອງກັບໂອກາດ ຄວາມຄິດຂອງຕົນເອງກໍກາຍເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ນ່າພໍໃຈສໍາລັບຕົນ. ແຕ່ເມື່ອໄດ້ພິຈາລະນາຢ່າງລະອຽດ ຕາມກໍາລັງປັນຍາຂອງຕົນ ຄົນໜຶ່ງຈຶ່ງຕັ້ງມະຕິ ແລະເຫັນວ່າແນວຄິດໃດໜຶ່ງເປັນສິ່ງດີ. ດ້ວຍການຕັດສິນນັ້ນ ເຂົາຈຶ່ງລົງມືກະທໍາ; ແລະການຕັດສິນນັ້ນແຫຼະ ເປັນພະລັງທີ່ນໍາພາຄວາມພາກພຽນໄປສູ່ຄວາມສໍາເລັດ.
संजय उवाच
Educational Q&A
A person acts through the judgment he deems right after reflection; that chosen understanding becomes the effective cause behind his effort and its success—showing how discernment (prajñā) and resolve (mati/bhāva) govern action.
In Sañjaya’s narration during the Sauptika Parva, the focus turns to the workings of the mind: how differing thoughts can arise, and how, once a decision is formed, the mind’s chosen counsel drives one’s undertaking—an observation relevant to the tense, consequential actions of the night-raid context.