Shloka 23
पाण्डवानां वनप्रस्थानवर्णनम् / The Pāṇḍavas’ Departure for the Forest
Vidura’s Report and Portents
तं वै शब्दं विदुरस्तत्त्ववेदी शुश्राव घोरं सुबलात्मजा च | भीष्मो द्रोणो गौतमश्नापि विद्वान् स्वस्ति स्वस्तीत्यपि चैवाहुरुच्चै:
taṃ vai śabdaṃ viduras tattvavedī śuśrāva ghoraṃ subalātmajā ca | bhīṣmo droṇo gautamaś cāpi vidvān svasti svastīty api caivāhuruccaiḥ ||
ໄວສັມປາຍະນະ ກ່າວວ່າ: ວິດຸຣະ ຜູ້ຮູ້ຄວາມຈິງ ໄດ້ຍິນສຽງອັນນ່າສະພຶງກົວນັ້ນ; ແລະ ການທາຣີ ບຸດສາວຂອງສຸບະລະ ກໍໄດ້ຍິນເຊັ່ນກັນ. ພີສະມະ, ດໂຣນະ ແລະ ຄຣິປະ ຜູ້ຮູ້ຫຼາຍແຫ່ງສາຍຕະກູນໂຄຕະມະ ກໍໄດ້ຍິນສຽງອັນອັບມົງຄົນນັ້ນ. ແລ້ວທຸກຄົນກໍຮ້ອງດັງໆວ່າ «ສະວັສຕິ, ສະວັສຕິ!» ເພື່ອເອີ້ນຄວາມສຸກສະຫງົບ ແລະ ຂັບໄລ່ລາງຮ້າຍ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a dharmic reflex in the face of ominous signs: wise elders recognize inauspicious portents and respond with protective, auspicious speech (“svasti”), reflecting the ethical duty to safeguard the community and restrain fear through sanctioned ritual utterance.
A frightening, inauspicious sound is heard in the Kuru setting. Vidura and Gāndhārī, along with Bhīṣma, Droṇa, and Kṛpa, perceive it as a bad omen and collectively utter “svasti, svasti” aloud to avert harm.