Shloka 13
Kuntī’s Consolation to Draupadī and Lament for the Dispossessed Pandavas (सभा पर्व, अध्याय 70)
भीमसेनने कहा--यदि ये महामना धर्मराज युधिष्छिर हमारे पितृतुल्य तथा इस पाण्डुकुलके स्वामी न होते तो हम कौरवोंका यह अत्याचार कदापि सहन नहीं करते ।।
bhīmasena uvāca—yadi te mahāmanā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ asmākaṃ pitṛtulyaḥ tathā ca asya pāṇḍukulasyādhīśo na syāt, tarhi vayaṃ kauravāṇāṃ ayam atyācāraṃ kadāpi na sahyema. īśo naḥ puṇyatapasāṃ prāṇānām api ceśvaraḥ; manyate ’jitam ātmānaṃ yady eṣa, vijitā vayam. yadi eṣa draupadīṃ dāve niveśayituṃ pūrvam ātmānaṃ na parājitaṃ manyate, tarhi vayam asya dāve nidhāpitāḥ santo vijitā eva. yady ahaṃ na vijitaḥ syām, tarhi pādābhyāṃ pṛthivīṃ spṛśan kaścid api martyadharmā manuṣyo draupadyāḥ keśān spṛṣṭvā mama hastāt jīvann na mucyeta. rājānaḥ, parighasadṛśāḥ sthūlā vṛttākārāś ca mama etā mahābāhavaḥ paśyata; etayoḥ madhye praviśya indro ’pi jīvann na mucyeta.
ພີມ ກ່າວວ່າ: «ຖ້າທ່ານທັມມະຣາຊາ ຢຸທິສຖິຣະ—ຜູ້ມີໃຈສູງ ເປັນດັ່ງບິດາແກ່ພວກເຮົາ ແລະເປັນເຈົ້ານາຍແຫ່ງວົງປານດຸ—ບໍ່ແມ່ນເຊັ່ນນັ້ນ, ພວກເຮົາຈະບໍ່ເຄີຍອົດທົນຕໍ່ຄວາມອະທຳຂອງກອຣະວະ. ທ່ານແມ່ນເຈົ້ານາຍຂອງພວກເຮົາ—ເຈົ້ານາຍແມ່ນແຕ່ບຸນ, ຕະປະ, ແລະຊີວິດຂອງພວກເຮົາ. ຖ້າທ່ານບໍ່ນັບຕົນເອງວ່າພ່າຍແພ້ກ່ອນຈະນຳດຣໍປະດີໄປວາງເປັນພະນັນ, ພວກເຮົາທີ່ຖືກວາງເປັນພະນັນໂດຍທ່ານ ກໍຖືກນັບວ່າພ່າຍແພ້ແລ້ວ. ຖ້າຂ້ອຍບໍ່ຖືກຜູກມັດໂດຍຄວາມອັບອາຍແຫ່ງຄວາມພ່າຍແພ້, ບໍ່ມີມະນຸດຜູ້ໃດທີ່ຍ່າງຢູ່ເທິງແຜ່ນດິນ ຈະກ້າແຕະຜົມຂອງປານຈາລີ ແລ້ວຫຼຸດພົ້ນຈາກມືຂ້ອຍໄດ້. ໂອ ບັນດາກະສັດ, ຈົ່ງເບິ່ງແຂນອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງຂ້ອຍ—ໜາ ແລະກົມດັ່ງຄອນເຫຼັກ. ແມ່ນແຕ່ອິນດຣະກໍບໍ່ອາດເຂົ້າມາກາງນັ້ນແລ້ວຮອດຊີວິດ».
भीमसेन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the tension between righteous restraint and righteous anger: Bhima’s fury is checked only by reverence for Yudhishthira’s authority and dharmic position, yet the moral gravity of Draupadi’s humiliation is presented as an offense that demands accountability.
In the aftermath of the dice-game humiliation, Bhima addresses the assembled kings, condemning the Kauravas’ outrage and asserting that only Yudhishthira’s status as their lord prevents immediate violent retaliation; he declares that, had he not been rendered ‘defeated’ by the wager, no one who touched Draupadi’s hair would have survived.