Shloka 29
Nāradasya Rājadharma-praśnāḥ
Nārada’s Examination of Royal Ethics
Devanagari script
कच्चिन्निद्रावशं नैषि कच्चित् काले विबुद्धयसे । कच्चिच्चापररात्रेषु चिन्तयस्यर्थमर्थवित्,तुम असमयमें ही निद्राके वशीभूत तो नहीं होते? समयपर जग जाते हो न? अर्थशास्त्रके जानकार तो तुम हो ही। रात्रिके पिछले भागमें जगकर अपने अर्थ (आवश्यक कर्तव्य एवं हित)-के विषयमें विचार तो करते हो न?-
Transliteration
kaccin nidrāvaśaṃ naiṣi kaccit kāle vibudhyase | kaccic cāpararātreṣu cintayasy artham arthavit ||
Translation
ນາຣະດະ ກ່າວວ່າ: «ເຈົ້າບໍ່ຕົກຢູ່ໃຕ້ອຳນາດແຫ່ງການນອນໃນເວລາທີ່ບໍ່ຄວນບໍ? ເຈົ້າຕື່ນຂຶ້ນຕາມເວລາອັນສົມຄວນບໍ? ເພາະເຈົ້າເປັນຜູ້ຮູ້ວິຊາການປົກຄອງ (ອັດຖະສາດ) ເຈົ້າຢູ່ຕື່ນໃນຊ່ວງທ້າຍຂອງຄືນ ເພື່ອຄິດໄຕ່ຕອງສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດແທ້ ແລະໜ້າທີ່ທີ່ຕ້ອງເຮັດບໍ?»
Word by Word
कच्चित्whether (indeed)?
कच्चित्:
TypeIndeclinable
Rootकच्चित्
निद्रावशम्under the control of sleep
निद्रावशम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिद्रा-वश
FormMasculine, Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
एषिyou go/come; you fall into
एषि:
TypeVerb
Rootइ (एति)
FormPresent, Second, Singular, Parasmaipada, Indicative
कच्चित्whether (indeed)?
कच्चित्:
TypeIndeclinable
Rootकच्चित्
कालेat the proper time
काले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Locative, Singular
विबुद्ध्यसेyou awaken
विबुद्ध्यसे:
TypeVerb
Rootबुध्
FormPresent, Second, Singular, Atmanepada, Indicative
कच्चित्whether (indeed)?
कच्चित्:
TypeIndeclinable
Rootकच्चित्
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अपररात्रेषुin the latter parts of the night
अपररात्रेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअपर-रात्रि
FormFeminine, Locative, Plural
चिन्तयसिyou think/reflect
चिन्तयसि:
TypeVerb
Rootचिन्त्
FormPresent, Second, Singular, Parasmaipada, Indicative
अर्थम्purpose; welfare; matter of policy
अर्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
अर्थवित्knower of policy/wealth (one who knows artha)
अर्थवित्:
Karta
TypeAdjective
Rootअर्थविद्
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
नारद उवाच
Characters & Entities
N
NāradaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes