Shloka 29
Rājasūya-sambhāra: Prosperity under Rājadharma and the Initiation of Yudhiṣṭhira’s Sacrifice
इस प्रकार श्रीमहाभारत यसभापववके अन्तर्गत विग्विजयपर्वमें भीमदिग्विजयविषयक उन्तीसवाँ अध्याय पूरा हुआ,ते कोटिशतसंख्येन कौन्तेयं महता तदा । अभ्यवर्षन् महात्मानं धनवर्षेण पाण्डवम् इतना ही नहीं, उन राजाओंने भीमसेनको चन्दन, अगुरु, वस्त्र, मणि, मोती, कम्बल, सोना, चाँदी और बहुमूल्य मूँगे भेंट किये। कुन्ती और पाण्डुके पुत्र महात्मा भीमसेनके पास उन्होंने करोड़की संख्यामें धन-रत्नोंकी वर्षा की (करके रूपमें धन-रत्न प्रदान किये)
te koṭiśata-saṅkhyena kaunteyaṁ mahatā tadā | abhyavarṣan mahātmānaṁ dhanavarṣeṇa pāṇḍavam ||
ແລ້ວໃນຂະໜາດອັນມະຫາສານ—ນັບເປັນຮ້ອຍໂກດ—ກະສັດເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ພາກັນໂຮມຖວາຍແກ່ ພີມະເສນ ບຸດແຫ່ງປານດຸ ຜູ້ໃຈກວ້າງ, ດັ່ງຝົນແຫ່ງຊັບສົມບັດ. ນອກເໜືອຈາກສ່ວຍອາກອນ, ເຂົາເຈົ້າຍັງຖວາຍໄມ້ຈັນ, ອາກະຣູ, ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ, ແກ້ວມະນີ, ໄຂ່ມຸກ, ຜ້າຫົ່ມ, ຄຳ, ເງິນ ແລະປະກາລັງອັນມີຄ່າ—ເພື່ອປະກາດຍອມຮັບພະລັງຂອງພຣະອົງ ແລະອຳນາດອັນກຳລັງເຕີບໃຫຍ່ຂອງປານດະວະ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how political authority in the epic world is publicly affirmed through tribute: wealth and precious goods are offered not merely as gifts but as recognition of dominance and legitimacy. It also implies an ethical dimension of kingship—power is acknowledged through orderly submission and formal offerings rather than chaotic plunder.
During Bhīma’s digvijaya (campaign of conquest/collection), various kings present him with immense quantities of wealth and luxury items—described as a ‘rain of riches’—signifying their acceptance of the Pāṇḍavas’ supremacy and their participation in the expanding political order.