Shloka 20
Chapter 15: Counsel on Initiative vs. Renunciation in the Rajasuya Project (सभापर्व, अध्याय १५)
मूर्थाभिषिक्त नृपतिं प्रधानपुरुषो बलात् | आदत्ते न च नो दृष्टो5 भाग: पुरुषत: क्वचित्,आजकल वह प्रधान पुरुष बनकर मूर्धाभिषिक्त राजाको बलपूर्वक बंदी बना लेता है। जिनका विधि-पूर्वक राज्यपर अभिषेक हुआ है, ऐसे पुरुषोंमेंसे कहीं किसी एकको भी हमने ऐसा नहीं देखा, जिसे उसने बलिका भाग न बना लिया हो--कैदमें न डाल रखा हो
mūrdhābhiṣiktaṁ nṛpatiṁ pradhāna-puruṣo balāt | ādatte na ca no dṛṣṭo bhāgaḥ puruṣataḥ kvacit ||
ພຣະກຣິດສະນະກ່າວວ່າ: “ເຂົາສວມບົດບາດເປັນ ‘ຜູ້ໃຫຍ່ສູງສຸດ’ ທີ່ຕົນຕັ້ງຂຶ້ນເອງ ແລະໃຊ້ກຳລັງຈັບກຸມແມ່ນແຕ່ກະສັດທີ່ໄດ້ຮັບພິທີອະພິເສກຢ່າງຖືກຕ້ອງ. ແທ້ຈິງ ໃນບັນດາກະສັດຜູ້ຖືກອະພິເສກນັ້ນ ພວກເຮົາບໍ່ເຄີຍເຫັນຜູ້ໃດເລີຍທີ່ເຂົາບໍ່ໄດ້ຮຽກເອົາ ‘ສ່ວນແບ່ງ’—ຫຼຸດເຂົາໃຫ້ເປັນນັກໂທດ ແລະປະຕິບັດເຫມືອນເປັນບັນດາຜູ້ສົ່ງສ່ວຍ.”
कृष्ण उवाच
Educational Q&A
Legitimate kingship rests on lawful consecration and righteous conduct; a self-appointed overlord who uses force to seize anointed rulers and extract ‘shares’ (tribute through captivity) violates dharma and undermines political legitimacy.
Kṛṣṇa describes a powerful figure who, acting as a paramount ruler, forcibly subjugates consecrated kings—taking them as captives and compelling tribute—highlighting the pattern of coercive domination rather than lawful sovereignty.